Historische Nederpop (2014): een nieuwe verzameling oude muziek voor de trekharmonica

Hoewel hier op de Lusthof der Muziek lange tijd geen nieuwe muziek heeft geklonken, is deze blog zeker niet ter ziele. Achter de schermen heeft Ad Kwakernaat, onze rots in de branding, stug doorgewerkt, en wel aan twee zeer bewerkelijke projecten.

Het eerste project van Ad - en het spijt ons dat we daar niet al véél eerder over hebben bericht - is een muziekboek voor de trekharmonica, gebaseerd op een persoonlijke keuze van Ad uit alle deunen die hij in de loop der jaren voor de Lusthof heeft 'ingeklopt'.

Dit prachtige boek, dat de titel Historische Nederpop heeft meegekregen, bevat bijna honderd deunen afkomstig uit negen verschillende Nederlandse muziekhandschriften uit de 16e tot en met de 19e eeuw. Ieder handschrift is voorzien van een korte historische introductie en alle muziek is geschikt gemaakt voor CF-trekharmonica, compleet met akkoorden en voorzien van 'tablatuur'. Frans Tromp nam de arrangementen van een aantal deunen voor zijn rekening. Bij het boek krijg je een cd waarop alle nummers op basis van computersamples worden voorgespeeld.

In het voorwoord schrijft Ad, die al jarenlang bladmuziekuitgaven van hemzelf en collega-muzikanten verzorgt: 'Ik geloof dat ik nog nooit zo lang en zo intensief met één muziekboek in de weer ben geweest.' Het resultaat is er dan ook wel naar!

Op de website De Harmonicahoek vind je meer informatie over dit boek, inclusief uitleg over hoe je het kunt bestellen.

Het tweede project dat Ad onlangs heeft afgerond is de digitalisering van het handschrift van VanPelt uit Maastricht. Een bericht over dit handschrift staat op stapel!

~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~

Hs. Mentjot (ca 1771)

Juni 2013: nieuwe transcripties beschikbaar!

Dit handschrift is gezet voor klavier en bevat 63 melodieën. Er staan voornamelijk dansen in: veel menuetten, en een aantal gigues, murki's (!?), et cetera (maar geen mazurka's, zoals elders gesuggereerd; die kwamen pas in de 19e eeuw in de mode).

Fragment van een centsprent van rond 1780, t Vermaaklyk tydverdryf, zo noemt men alles, wat dit prentgestel vertoont

Afkomstig van het Geheugen van Nederland.

In het handschrift Mentjot (deze schrijfwijze lijkt de voorkeur te hebben boven 'Mentiot', zoals het elders wordt gespeld) staan drie verschillende namen: Jan Mentjot, Johan Gerhard Mentjot en Johannis Jacobus Mentiot. Ook worden er diverse jaartallen in vermeld, alle tussen 1765 en 1781(4?). Daarnaast valt een steeds terugkerende woordje op: 'Borg'.

Hs. Mentjot

Naar deze vermoedelijke schrijvers of eigenaren is nog geen onderzoek gedaan. In de 18e en begin 19e eeuw lijkt de familienaam Mentjot eigenlijk maar op een plek in Nederland voor te komen, in de Achterhoek en meer specifiek in Gendringen, iets ten noordoosten van Nijmegen. Jac F. ontdekte dat het nabijgelegen stadje Terborg vroeger ook wel (ter) 'Borg' heette: het lag bij een rijke burcht, kasteel Wisch. Het klavierhandschrift moet welhaast uit een betrekkelijk welgestelde familie komen, maar de familie Mentjot lijkt nooit het kasteel zelf te hebben bewoond.

Recentelijk (okt. 2012) stuitte ik op een artikel van musicoloog Rudolf Rasch, waarin hij schrijft: "Julius Röntgen zag in 1926 in Laag-Keppel een speelmansboekje van Johan Gerhard Mentjot, gedateerd Terborg 3.3.1769, met eenvoudige zettingen van lied en danswijzen voor klavier. Zie Julius Röntgen, ‘Een kermismuziekboekje uit het jaar 1789,’ [sic, in het artikel zelf staat 1769], Caecilia en het Muziekcollege 84 | 14/3 (1.12.1926), pp. 35-40." Laag-Keppel ligt 15 kilometer ten noord-westen van Terborg. Dat sluit dus mooi aan op de veronderstelde plek van herkomst van het handschrift!

De muziek tot slot. Hier een bladzijde met een melodie gezet voor klavier.

Hs. Mentjot

Dit handschrift werd door het NMI gescand en is online beschikbaar.
~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~
Gegevens

Aanvulling oktober 2021: Onderstaande koppelingen naar individuele bestanden op Dropbox en Google Drive werken niet meer. De meeste bestanden kun je nu vinden in de volgende verzamelmap (in grote lijn chronologisch gesorteerd): Google Drive: Lusthof der Muziek.

- Hs. Mentjot (NMI Kluis D 14) bij de Liederenbank (met overzicht van liedtitels)
- Hs. Mentjot bij het NMI
- Scan bij het NMI: Handschrift Mentjot (NMI Kluis D14)
- Transcriptie in PDF (26 Mb).
- Transcriptie in musicXML.
- Transcriptie in mp3 (53 Mb).
- Transcriptie in myr.
- Transcriptie in abc.

- Het artikel van Rudolf Rasch, in Muziekgeschiedenis van de Nederlandse Republiek, hoofdstuk 15: Beroeps- en amateurmusici, blz. 24
- De bewerking door Julius Röntgen is te vinden bij het NMI: Een Kermismuziekboekje uit het jaar 1769 / Voor Viool en Piano bewerkt / van / Julius Röntgen.
- Een artikel van Julius Röntgen over zijn vondst van het handschrift is te vinden op De vereenigde tijdschriften Caecilia en Het muziekcollege, 1926 (zoek op 'kermismuziekboekje')
- Meer over de familie Mentjot in de Achterhoek bij het genealogie domein
~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~