In de ramsj

Misschien wel het mooiste boek uit de Lage Landen over de geschiedenis van de volksmuziek staat in de ramsj. De Vrolijke Plug ziet het al maandenlang met lede ogen aan.

Het gaat om Traditionele muziek uit Vlaanderen van Wim Bosmans uit 2002. Het is vlot geschreven, met veel verstand van zaken – Wim Bosmans is wetenschappelijk medewerker van het Muziekinstrumentenmmuseum in Brussel en speelde in muziekgroep Jan Smed – en prachtig geïllustreerd. In negen hoofdstukken is er aandacht voor oude muziekbronnen, muzikanten, speelstijlen, dansen en dansgeschiedenis, instrumentengeschiedenis, liederen, de folkrevival, enzovoort. Ook voor Nederlanders is het een interessante bron van informatie. Sterker nog, in het hoge noorden worden ze zo niet gemaakt. Ook als je meer wilt weten over de geschiedenis van de Nederlandse volksmuziek is dit vermoedelijk een van de best mogelijke werken die je ooit zult tegenkomen.

En zo’n boek ligt dus al tijden in de ramsj: dat kan zo toch niet langer. Dus, volksmuziekliefhebbers van Nederland en België, haal voor een paar euro een exemplaar in huis – voor het te laat is!

Voor liefhebbers van ‘traditionele muziek’ (in de ruimste zin) zijn er momenteel maar liefst nog drie andere interessante boeken in de ramsj te vinden:

1) Meniste Bruyloften, of het amsterdamsch hoerdom, een hertaling door Coos Dieters van een anoniem boekje uit 1681. Meniste Bruyloften is een verslag van een reis door het nachtleven van Amsterdam zo'n 325 jaar geleden. Het was een gouden tijd, van veel rijkdom, maar ook van enorme armoede. Zij die tijd en geld hadden, vermaakten zich in muziek- en danshuizen. Jos Koning maakt in zijn studie naar de oorsprong van muziekbundels als De Nieuwe Hollandsche Schouwburg dankbaar gebruik van het kleurrijke beeld dat de anonieme auteur in dit boekje schetst. De oorspronkelijke tekst is te vinden op de website van de DNBL: http://www.dbnl.org/

2) De perfecte verleiding, Muzikale scènes op het Amsterdamse toneel in de zeventiende eeuw (2004) door Natascha Veldhorst. Boek met een vrij hoog academisch gehalte en zeer specifiek onderwerp (het is oorspronkelijk een proefschrift), maar toch goed leesbaar.

3) De kist van Pierlala, Straatliederen uit het geheugen van Nederland (2006) door L.P Grijp en M. de Bruin: bijna 130 populaire liederen uit voorgaande eeuwen, met muzieknotaties.

~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~
Gegevens:

Ramsj:
- ramsjkrant.nl

Websites van de muziekgroep Jan Smed en Wim Bosmans (met luistervoorbeelden):
- users.skynet.be/bk213852/JS/publnl.htm
- www.jansmed.be/

Website van Jos Koning (met luistervoorbeelden):
- www.joskoning.nl/

Muziekinstrumentenmuseum (MIM) in Brussel:
- www.mim.be

~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~

Hs. Musicq Boek 1740 - nogmaals

Het Musicq boek, begonnen den 8sten october anno 1740, een van de belangrijkste speelmanshandschriften uit de 18e eeuw, kwam in de Lusthof al eerder ter sprake. Inmiddels is een volledige transcriptie van dit handschrift op internet verschenen: een goede reden om het nog een keer in het zonnetje te zetten. De transcriptie werd gemaakt door Frederik Advocaat, die er ook zijn Master thesis over schreef.
~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~
- Transcriptie en thesis door Frederik Advokaat (2012)
~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~

Hs. Musicq boek 1740

En wéér een handschrift - bij veel connaisseurs even bekend als mysterieus - dat u via de liederenbank zomaar op een presenteerblaadje wordt aangeboden: het anonieme 'Musicq boek, begonnen den 8sten october anno 1740'!

En dat terwijl het Musicq Boek een nogal slordig handschrift is. De interpretatie ervan schijnt de bewerkers - waaronder Jos Koning van Twee Violen en een Bas - aardig wat hoofdbrekens te hebben bezorgd (zoals uit het voorbeeld verderop mag blijken). Dit handschrift uit de voormalige Toonkunstbibliotheek (212 D 21) bevindt zich nu in de de Bijzondere Collecties van de Universiteit van Amsterdam maar is daar nog niet zoekbaar in de online catalogus.

Gerrit Grasdorp (werkzaam 1674–1716): Vrolijk gezelschap voor een herberg
Afkomstig van de RKD

Het Musicq boek 1740 omvat 195 melodieën, met repertoire in dezelfde hoek als de Hollantsche boerenlieties, de Hollantse Schouburgh en de Nieuwe Hollandsche Schouwburg, en vormt een interessante aanvulling daarop. Het bevat karakteristiek speelmansrepertoire uit de tweede helft van de 18e eeuw: veel menuetten, marsen en melodieën met titels als Paspe de Spanje, Duijtse Dans, Den Dolleman, De Slingerkoord, Ammarantie Ammereus, Zeeuse Mosselen, Adiu dan weereldt, etc.

Ook staat er een melodie in, De uijtreghtse vrede (waarvan overigens diverse varianten de ronde doen), die bij de groots geplande vieringen rondom de Vrede van Utrecht in 2013 wel eens goed van pas zou kunnen komen!

Musicq boek 1740: De uijtreghtse vrede (transcriptie liederenbank).



~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~
Gegevens:

- Hs. Musicq boek 1740 bij de liederenbank, met titeloverzicht en transcripties.

- Hs. Musicq boek 1740 bij het UvA

- Achtergronden: Marie Veldhuyzen (1967) 'Eine Amsterdamer Melodien-Handschrift aus dem 18. Jahrhundert', in: Ludwig Finscher und Christoph-Hellmut Mahling (eds.), Festschrift für Walter Wiora zum 30. Dezember 1966. Kassel 1967, 357-361.

- Achtergronden & transcriptie: Master thesis (2012, pdf) van Frederik Advokaat, die tevens voor de Liederenbank de melodieën transcribeerde.
~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~

Hs. van Nicolaas Wimmel (1779)

De samensteller van dit handschrift, Nicolaas Wimmel, schreef het jaartal 1779 op de voorpagina. Het handschrift is geschreven voor viool of een ander melodie-instrument (zoals hobo of fluit) en bevat 46 stukken.

Het voorbedrukte muziekpapier komt van boekhandel A. Olofsen uit Amsterdam. Kwam Nicolaas Wimmel daar vandaan? Dat is niet onmogelijk: in de Amsterdamse doop- en begraafregisters komen minstens twee Nicolaas Wimmels voor, mogelijk oom en neef, die in aanmerking komen. De jongste van die twee werd in 1759 in de Nieuwe Kerk gedoopt en was dus ongeveer twintig in het jaar dat het handschrift werd begonnen.

Bladzijde uit het handschrift van Nicolaas Wimmel (origineel bij het NMI)


Het handschrift bevat een elftal marsen, al dan niet voorzien van een meer specifieke titel. Verder staan er melodieën in met namen als Leijsi Slip, De Mardelot, De Nieuwe Plug, De Schoonheijd van mijn Siels Vrindin, Conterdans, Fiere Pinksterblom, Gavotte van Hendel, Savoiarse Meyssie, De Smouse Mars, etc. Het repertoire is verwant aan grote 18e-eeuwse uitgaven als de Hollandse Boerenliedjes, de Hollantsche Schouburgh en de Nieuwe Hollandsche Schouwburg.

I.L. la Fargue van Nieuwland: Man met dwarsfluit aan het hof van Prins Willem V (1780)

Afkomstig van het Rijksbureau voor Kunsthistorische Documentatie

In het kader van een omvangrijk digitaliseringsproject, 'Speelmuziek' getiteld, publiceert het Meertens Instituut op internet (in de Nederlandse Liederenbank) talrijke oude muziekbronnen die voorheen nauwelijks toegankelijk waren. Zodoende zijn van het handschrift Wimmel transcripties te vinden in de liederenbank.
~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~
Gegevens

- Het handschrift van Nicolaas Wimmel bij de Nederlandse Liederenbank (Meertens Instituut), met titeloverzicht en transcripties van alle melodieën.

- Het handschrift van Nicolaas Wimmel (HsDHNMI 4 G 79) bij het Nederlands Muziek Instituut.

- Scan bij het NMI: Handschrift Nicolaas Wimmel (NMI-4G79)

- De achternaam Wimmel in het doopregister en begraafregister in de stadsarchieven van Amsterdam.
~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~

Hs. 'Bundel met boerenliedjes' (ca. 1770)

Het anonieme handschrift met de werktitel Bundel met boerenliedjes stamt uit ongeveer 1770 en bevat 69 melodieën. Het bevindt zich bij de Koninklijke Bibliotheek (KB: 133-K-27). Er staan diverse menuetten in, een aantal marsen, allegro's en andantes, en speelse liedtitels als Het Gekroonde Wyn vat, Portegese Bruiloft, Waarom slaat gij mij, T Schoenlapperke, De Jagt op Jonge Juffers, etc.

Melchior Brassauw: Man met een draailier in 17e-eeuws kostuum (ca. 1750)

Afkomstig van het Rijksbureau voor Kunsthistorische Documentatie

De Bundel met boerenliedjes werd door het Meertens Instituut getranscribeerd en in de Liederenbank opgenomen, waar je een en ander kunt doorzoeken en downloaden.

Uit de Bundel met boerenliedjes: 'O! Jammer & Elent' (transcriptie liederenbank)



~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~
Gegevens
- Gegevens over het originele handschrift [Bundel met boerenliedjes] (ca. 1770) bij de Koninklijke Bibliotheek (Den Haag KB: 133 K 27).

- Handschrift [Bundel met boerenliedjes] (ca. 1770) bij de Nederlandse Liederenbank (Meertens Instituut), met titeloverzicht en transcripties van alle melodieën.
~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~

Hs. 'Speelmansboek MSo 13' (1750-1770)

Opnieuw een 18e-eeuws muziekhandschrifje waarvan de titel voor verwarring kan zorgen. Dit Speelmansboek met eenstemmige en meerstemmige melodieën en "psalmloopen" (zoals het in de Liederenbank wordt genoemd) bevat 38 melodieën. In de digitale collectie van de Universiteit van Utrecht staat het te boek als '28 [sic] eenstemmige melodieën' en wordt het jaartal 1780 vermeld. Wat bij beide databanken zo ongeveer hetzelfde is (al heeft Utrecht inmiddels ook hier iets veranderd), is de signatuur: LBMUZ:Rar Mso 13. Niet erg poëtisch? Toch houdt de Vrolijke Plug het er maar even bij.

Cornelis Dusart (1660-1704) Een vioolspelende man

Afkomstig van het Rijksbureau voor Kunsthistorische Documentatie

Maar laat je door deze naamsverwarring niet afschrikken. De vraag is natuurlijk of er interessante muziek in staat. Mso 13 bestaat uit drie delen. Het eerste del bevat eenstemmige liedmelodieën (voor viool, fluit of hobo), genummerd 22-49 (het voorafgaande gedeelte is kennelijk verdwenen). Het tweede deel bevat twee- en eenstemmig stukjes, sommige met tekst. Het derde deel bevat 'psalmlopen' en transposities van de melodie van 'De koopman van Smirna'. Veel melodieën zijn ook van andere bronnen bekend (denk bijvoorbeeld aan de Hollandsche Boerenliedjes en aan de Hollantsche Schouburgh), maar een aantal komt kennelijk nergens anders voor.

Voorbeeld uit het handschrift MSo 13 (origineel bij de Universiteit Utrecht):


Net als veel van dergelijke handschriften bevond ook Mso 13 zich op een weliswaar veilige maar ook voor de buitenstaander nogal onbereikbare plek. Gelukkig spant de Universiteit van Utrecht zich in om een aantal van deze zeldzame bronnen digitaal beschikbaar te stellen, een aanbevelenswaardig initiatief! Het Meertens Instituut deed daar nog een schepje bovenop en maakte er een digitale transcriptie van, die in de Liederenbank werd opgenomen: daar is alles doorzoekbaar en te downloaden.

Transcriptie uit het handschrift MSo 13 door de liederenbank:


~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~
Gegevens
- Handschrift [Speelmansboek met eenstemmige en meerstemmige melodieën en "psalmloopen"] (1750-1770) bij de Nederlandse liederenbank (Meertens Instituut), met titeloverzicht en transcripties van alle melodieën.

- Scan van het handschrift [28 eenstemmige melodieën] (ca. 1780) (LBMUZ:Rar Mso 13) (nieuwe signatuur: UB Utrecht Hs. 20 A 2) bij de Universiteit Utrecht. Sinds kort kun je deze en andere bronnen bij de UU als pdf in één keer downloaden.
~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~

Hs. Van Bolhuis-II (NMI-21K16) (1738-1773)

De Groningse familie Van Bolhuis heeft maar liefst drie handschriften nagelaten. In alledrie staat M. van Bolhuis als eerste eigenaar vermeld; daarna werden ze doorgegeven aan (en mogelijk aangevuld door) volgende generaties Van Bolhuis. In de handschriften staan zodoende verschillende jaartallen.

Afb.: Elegant gezelschap achter een balustrade (c. 1730)


Geordend op basis van het oudste vermelde jaartal zijn dat:

1) 'Van Bolhuis-I' - NMI 21 K 17: M. van Bolhuis (1730), later in bezit van A.E. van Bolhuis (1764) en Jan van Bolhuis (1778) (initialen 'A.E.' en niet 'A.F.'). Bevat 279 melodieën.

2) 'Van Bolhuis-II' - NMI 21 K 16: M. van Bolhuis (1738), later in bezit van Jan van Bolhuis (1773), Verzameling van dansen, marsen en volkswijzen, gezet voor de viool. Bevat 277 melodieën.

3) 'Van Bolhuis-III' - Groninger Archieven: (Het 'Recueil de plusieurs pieces de musique'): M. de Bolhuis (1739) later in bezit van Iean de Bolhuis (1773). Bevat xxx melodieën.

Dit blogbericht gaat over het tweede handschrift: Van Bolhuis 1738, NMI 21 K 16. Dit handschrift maakt onderdeel uit van de collectie Vlam en werd door het Nederlands Muziek Instituut (NMI) gedigitaliseerd.

Hs. Van Bolhuis-II: Polonoise.


Het tweede handschrift is een verzameling van dansen en marsen. Het bevat vooral veel menuetten, en tevens polonoises, bourées, marsen, gigues en melodieën met titels die we ook in de grote Amsterdamse series (ONHBC, HS en NHS) tegenkomen. Er staan titels in als Dans op de koorde met schaatzen; De Graven van Hollant; De groene boer; Groninger dans; Boeren dans met klompen; Olde Wijven; Versche mosseltjes; et cetera.

~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~
Gegevens

Aanvulling oktober 2021: Onderstaande koppelingen naar individuele bestanden op Dropbox en Google Drive werken niet meer. De meeste bestanden kun je nu vinden in de volgende verzamelmap (in grote lijn chronologisch gesorteerd): Google Drive: Lusthof der Muziek.

Alle transcripties van Van Bolhuis-II zijn gemaakt door Ad Kwakernaat

- PDF-transcriptie (met inhoud en inleiding, om uit te printen, 17 Mb).
- abc-code (0,1 Mb).
- mp3-bestanden (groot bestand, 210 Mb).
- musicXML-formaat (voor Finale, Sibelius, etc, 9 Mb).
- MYR-formaat (voor Harmony, Melody Maker, etc, 3 Mb).

- Gegevens hs. Van Bolhuis-II bij het Nederlands Muziek Instituut.

- Scan van het handschrift bij het NMI: Handschrift Van Bolhuis-2 (NMI-21K16)

- In het menu rechts vind je een link naar de andere handschriften van Van Bolhuis.
~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~

Hubert Boone - Dansmelodieën uit de Vlaamse volksmuziektraditie (2010)

Hubert Boone (niet te verwarren met collega-musicoloog Albert Boone) heeft een indrukwekkende staat van dienst binnen de traditionele Vlaamse muziek. Van zijn hand verscheen vrij recentelijk het boek Dansmelodieën uit de Vlaamse volksmuziektraditie (2010). Dat hij in de Lusthof der Muziek niet al lang geleden een plekje had gekregen was het gevolg van niets minder dan een luxeprobleem.

Nu publiceerde een geestverwante blog, Dans'ant Erfgoed, onlangs een zo enthousiast bericht dat ook de Vrolijke Plug er niet langer omheen kan, en wel over een groep die op basis van het levenswerk van Boone een 'conceptalbum' heeft gemaakt. Beter dan Dans'ant Erfgoed citeren gaat de Plug niet lukken:

'Zelden zo enthousiast geweest over dansmuziek als verleden donderdag toen in Herent-hier-om-de-hoek MANdolinMAN optrad, het kersverse mandolinequartet van Andries Boone. De vier heren kwamen hun CD voorstellen "Old Tunes, Dusted Down", een ode (of hoe noem je dat?) aan het levenswerk van Hubert Boone, vader van. Onwaarschijnlijke muziek dat wist ik al langer, maar dat het met zo waanzinnig veel drive kon, dat is en blijft de verdienste van de leden van het quartet en dat zijn dan ook niet van de minsten.'

Daar sluit de Vrolijke Plug zich graag bij aan. De boeken van Boone sr. en de muziek van Boone jr. & collega's verdienen alle aandacht! Oordeel zelf:

MANdolinMAN


~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~
Gegevens:
- Hubert Boone (2010) Dansmelodieën uit de Vlaamse volksmuziektraditie (676 blz.) (Peeters-Leuven, ISBN 978-90-429-2192-4) Uitg. Peeters Leuven.

- Uitgebreid interview met Hubert Boone: PDF.

- Boekrecensie bij folkroddels.be

- De groep van Hubert Boone: Limbrant.

- MANdolinMAN: http://www.mandolinman.be/

~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~

Balfolkboekjes van Gonnagles (2009)

Een genre dat absoluut niet op de Lusthof mag ontbreken is balfolk. Balfolk is een via Vlaanderen uit Frankrijk overgewaaide danstraditie waarbij groeps- en paardansen en live folkmuziek met ruimte voor improvisatie centraal staan. Het bruisende balfolk is in Nederland en België sterk in opkomst en trekt een jong, toegewijd publiek.

Terugkerende dansen zijn bijvoorbeeld de scottish, mazurka, cercle, jig, andro en bourrée. De basis van deze dansen is vrij eenvoudig, zodat iedereen al snel kan meedansen. Hoewel de Nederlandse balfolk sterk Frans en Vlaams gericht is, duiken er ook zo af en toe deunen uit het traditionele Nederlandse repertoire op. Overigens vormen balfolk en volksdans, terecht of onterecht, in Nederland twee totaal gescheiden werelden.

Een groep die in het balfolkcircuit hard aan de weg timmert, is Gonnagles. Deze groep heeft bovendien diverse leuke initiatieven ontplooid. De reden voor het huidige blogbericht zijn de twee (gratis) balfolk-sessieboekjes van de hand van Erik de Jong. Deze vormen een uitstekend startpunt als je je als muzikant in het balfolkrepertoire wilt verdiepen. Het eerste boekje (uit 2009) bevat overwegend traditionele deunen uit Frankrijk en Vlaanderen. In het tweede boekje (2010) is een mooie collectie oude en nieuwe (!) deunen uit de Nederlandse, Franse en Vlaamse balfolkwereld samengebracht. Zo zijn er nieuwe deunen van de hand van leden van EmBRUN, Blowzabella, Tref, Lirio, Gonnagles en Follia! in te vinden.

Gonnagles speelt ten bal:


Verder heeft Gonnagles de Danswiki op poten gezet, een informatieve site over de verschillende balfolkdansen.

~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~
Gegevens:

- Hier vind je het eerste en tweede Balfolksessieboekje (2009, 2010) samengesteld door Gonnagles in PDF.

- Meer bladmuziek van Gonnagles vind je hier.

- De danswiki van Gonnagles.

- Ook een begrip is het Bal folk deunenboek (2007) van Wouter Kuyper, met daarin nieuw gecomponeerd materiaal.

- Je vindt ook heel wat balfolkrepertoire op de Vlaamse site tls-music.be (inclusief mp3) - kijk onder 'sessions'.

- Dé site van het Nederlandse balfolkcircuit is balfolk.nl.

- Voor Vlaanderen surf je naar boombal.be.
~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~

De Coussemaker - Chants populaires des Flamands de France (1856)

Op speciaal verzoek dit korte bericht, zonder de gebruikelijke opsmuk, over de Chants populaires des Flamands de France van Edmond De Coussemaker (1856, herdruk 1976).

In 1856 werd in Gent het liedboek Chants populaires des Flamands de France uitgegeven met 150 liederen die Edmond de Coussemaker uit Belle eigenhandig had opgetekend in bejaardenhuizen, kantwerkplaatsen, etc. Het bevat liedjes van allerlei slag: kerstliedjes, zedelijke en stichtelijke liederen, drinkliederen, klugtliederen, dansliejdes, minnezangen, kinderliedjes. Muzikanten in Frans-Vlaanderen ontdekten dat hun regio een enorme schat aan volksmuziek herbergde. In de 20e eeuw werden de Chants populaires dé bijbel voor de tientallen revivalgroepen die het daglicht zagen (DBNL).
~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~
Gegevens:

- Titelgegevens en index van liedtitels bij de Liederenbank.

- PDF via de Universiteit van Gent.

- PDF via Google books.

- Kijk ook eens hier: Sos-blootland
~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~

Deelman: Melodieën-Gids (1893)

De Melodieën-gids voor bruiloften en andere gezellige bijeenkomsten (ca. 1893) van L.H. Deelman (1855-1940) bevat zo'n 400 melodieën, klaarblijkelijk door de auteur 'in het veld' verzameld - wat voor die tijd zeer bijzonder was - en door hem voor piano of vierstemmige zang bewerkt. Hier een voorbeeld uit het repertoire, een lied dat niet voldoet aan het net-burgerlijke cliché waar de negentiende-eeuwse liedcultuur een slechte naam aan heeft overgehouden, ‘Wat druipt uw degen zo van bloed, o Eduard mijn zoon’:

Wat druipt uw degen zo van bloed door M.P. Valk-Stel (Groningen, 1968)
Uit de Liederenbank.

Wat is uw degen rood in het bloed door G. Brouwer (Wedde, 1969)
Uit de Liederenbank.

Wat kleeft uw degen vol met bloed door G. Boltjes (Bellingwolde, 1962)
Uit de Liederenbank.

Aan het eind van de negentiende eeuw waren accordeons en trekharmonica's in de volksmuziek sterk in opkomst. Hier een schilderij uit ca. 1920, onduidelijk gesigneerd: 'Man spelend op een accordeon'.

~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~


Aanvulling oktober 2021: Onderstaande koppelingen naar individuele bestanden op Dropbox en Google Drive werken niet meer. De meeste bestanden kun je nu vinden in de volgende verzamelmap (in grote lijn chronologisch gesorteerd): Google Drive: Lusthof der Muziek.

- Pdf: Deelman (1893) Melodieën-gids (28 Mb; klik met je rechtermuisknop op de link en selecteer 'koppeling opslaan als'). Het origineel voor deze kopie werd beschikbaar gesteld door het Meertens Insituut.

- Inhoud van de Melodieën-gids bij de Liederenbank.

- Hoe druipt uw degen zo van bloed (Deelman nr. 103), opnamen bij de Liederenbank.
~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~

De Gruijtters' beiaardboek (1746)

Nadat de blinde beiaardier en blokfluitspeler Jacob van Eyck rond 1630 had ontdekt hoe men door te fluiten de afzonderlijke boventonen van een klok kan laten klinken, maakte de bouw en het stemmen van carillons een grote ontwikkeling door. (Zuivere) carillonmuziek was vanaf die tijd in veel steden niet meer uit het openbare leven weg te denken.

Het beiaardboek uit 1746 van de Antwerpse stadsbeiaardier Ioannes de Gruytters (Johannes de Gruijtters) is één van de belangrijkste Vlaamse bronnen van beiaardmuziek - en populaire muziek - uit de 18e eeuw. De Gruytters maakte beiaardbewerkingen van bekende melodieën en populaire deuntjes van zijn tijd: zijn handschrift vormt een staalkaart van de muziek die in de 18de eeuw van de torens klonk.

Peter Bremer speelt uit het beiaardboek van De Gruytters


De melodieen kunnen natuurlijk ook op ieder ander instrument worden gespeeld; hier speelt Paul Oorts een minuet van De Gruytters op een hommel (ook wel vlier, Noordse balk, épinette):


(De hommel is een aloud volksinstrument uit de Lage Landen; de oudste bekende hommel uit Nederland draagt het jaartal 1608. In Vlaanderen verwierf het instrument na WO II nieuwe populariteit.)
~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~

Aanvulling oktober 2021: Onderstaande koppelingen naar individuele bestanden op Dropbox en Google Drive werken niet meer. De meeste bestanden kun je nu vinden in de volgende verzamelmap (in grote lijn chronologisch gesorteerd): Google Drive: Lusthof der Muziek.

- Oorspronkelijke titel: ANDANTEN, | marchen, gavotten, Ariaen, giguen, | Corenten, Contre-dansen, Allegro, | preludies, menuetten, trion, &.&. | Voor. Den. Beÿaart. Ofte. | Klok-Spil. | By een vergaedert ende op gestelt. | Door my | Ioannes, de, gruÿtters, | beÿart ofte klok-spilder der | stadt ende Chatedraele | TOT. ANTWERPEN | 17 46

- Een digitale scan van het originele handschrift (Antwerpen, Bibliotheek van het Koninklijk Vlaams Muziekconservatorium, 17.761 (hs).

- Papieren heruitgaven hier en hier.

- De inhoud van het beiaardboek bij de Nederlandse Liederenbank.

- Beginregels ('incipits') van de melodieen bij het RISM (Répertoire Internationale des Sources Musicales).

- Een flink aantal getranscribeerde (en deels bewerkte) melodieen.

- Achtergronden op de blogspot Mémoire du folk en Nord Pas-de-Calais.

- Achtergronden over de muzikale ontdekkingen van Van Eyck en de ontwikkeling van de carillonbouw in Een muziekgeschiedenis der Nederlanden (red. L.P. Grijp, Amsterdam University Press, 2001.
~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~

J.P. Sweelinck (1562-1621): Variaties op volksmelodieën

Jan Pieterszoon Sweelinck (1562-1621) is een van de belangrijkste klassieke componisten uit de Nederlandse muziekgeschiedenis.
Hij schreef, zeer gebruikelijk in die tijd, nogal wat variaties, onder andere op volksmelodieën zoals 'Malle Symen', 'Engelse Fortuijn', 'Unter der Linden grüne' en 'Ick voer al over Rhijn'. Deze zijn alleen in handschriften bewaard gebleven, bijvoorbeeld in het Fitzwilliam Virginal Book.

Onderscheid tussen 'volksmuziek' en 'kunstmuziek' maakte men in Sweelincks tijd overigens nog niet; die scheiding - en dus ook het daaraan gekoppelde waardeoordeel - ontstond pas aan het eind van de 18e eeuw! (zie noot)

'Onder de Linde groene', een destijds zeer populaire melodie, werd ook door andere componisten bewerkt (zoals Nicolas Vallet en Jacob van Eyck); ook (en eerder) komt de melodie voor in The English Dancing Master (1651) van Playford en (later) in de Hollandse boerenliedjes en contredansen (nr. 841). Door de volkse afkomst en verschillende bewerkingen hebben muzikanten van divers pluimage zich aan dit repertoire gewaagd. Vergelijk deze drie prachtige versies van 'Unter der Linden grüne'- 'Onder een Linde groen'- 'All in a garden green':

'All in a garden green' (Sweelinck) door Dapper's Delight uit Amsterdam (blokfluit en concertina):

'Onder de Linde groene' (Nicolas Vallet) door Valéry Sauvage op luit 'Onder een Linde groen' (Sweelinck) door Ernst Stolz op virginaal en orgel: ~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~ - Noot: Matthew Gelbart (2007) The Invention of ‘Folk Music’ and ‘Art Music’: Emerging Categories from Ossian to Wagner. Cambridge University Press. - J.P. Sweelincks variaties op wereldlijke liederen zijn deels te vinden in het handschrift Fitzwilliam Virginal Book (waarin overigens niet 'Onder een Linde groen' - In modern notenschrift overgezet staan ze in deel 1 van de Complete werken, hier en anders hier als pdf te vinden (de pdf is zo groot dat het lastig bladeren is, maar gelukkig staat er een inhoud achterin). - Wikipedia is een van de vele plekken waar een biografie van Sweelinck te vinden is. - De wereldomroep biedt een aardige oude radiouitzending over Sweelinck aan. - Ook bij de Concertzender kun je online heel wat van Sweelinck beluisteren.
~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~

Bert Aalbers - Paard van Marken (2007)

Bert Aalbers († 2007) was een sleutelfiguur in de Nederlandse folkrevival van de jaren zestig en zeventig. Hij speelde in diverse bands, zoals Crackerhash, Windkracht Acht en de Foo Foo Band.

Daarnaast (en daarvoor!) componeerde hij honderden deunen, met vooral Schotse, Franse en Nederlandse invloeden, zoals 'Trawler' - hier gespeeld door Peer van der Burgh op de concertina van Aalbers:


In Paard van Marken - dansdeuntjes en andere melodieën 1975 - 2005 staat een selectie van bijna 250 van zijn composities: hornpipes, jigs, reels, polka's, walsen, schleiffers, musettes en enkele slow airs. Het boek werd kort voor Aalbers' dood voltooid.

Trawler (met dank aan Pan records)
De meeste nummers die op de gelijknamige cd staan, zijn in het boek terug te vinden. Boek en cd zijn per e-mail te bestellen bij Pan records.
~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~
Op de website van Peter Koene vind je een hartverwarmend artikel over het muzikale werk en leven van Bert Aalbers.

Fragmenten van de cd Paard van Marken zijn te beluisteren bij Muziekweb.

Een cd van Crackerhash kun je beluisteren bij Fonos.nl.
~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~

Tromp & Korf, Op goede voet (1991)

Waterpas (comp. F. Tromp)(30 sec)

(Uitvoering: Vitriool, details onderaan de pagina)

Vanuit Amerika kreeg de Vrolijke Plug een verzoek om 19e- en 20e-eeuws Nederlands dansrepertoire. In antwoord daarop mag het pionierswerk van volksdansspecialiste Elsche Korf en terkharmonicaspeler Frans Tromp niet ontbreken - en laat nu juist de bladmuziek daarvan, ook al zijn sommige nummers zo recent dat er technisch gezien nog copyright op zal zitten, door de auteurs digitaal beschikbaar te zijn gesteld! 

Op goede voet bevat bladmuziek en dansbeschrijvingen van oude en nieuwe deunen (die laatste voornamelijk van de hand van Frans Tromp, maar er staat ook een melodie tussen uit de jonge jaren van Carel 'de-tranen-van-Maxima' Kraayenhof...). 

Volksdans niet elegant? Kom nou! Stijlvolle dansers uit Leeuwarden, ansicht, 1922.

(bron: Inoudeansichten.nl)

Handschrift van de gebroeders Balmer (1801)

Update aug 2020: Nieuwe link naar transcriptie in abc-notatie

Het handschrift van Carel Balmer (1791-1835) en Willem Balmer (1788-1871), 'violisten uit de tijd van Napoleon', bevat 48 melodieën. Er staan vooral eenstemmig genoteerde dansmelodieën in, zoals contredansen, cadrilles, menuetten, marsen en sleiffers. Het is een vrij kleine verzameling, maar ze bevat wel een aantal stukken die in geen enkele andere verzameling voorkomen.

Scans van het origineel zijn niet op internet beschikbaar; wel zijn er maar liefst twee moderne uitgaven, een bij MW-kwadraat en een bij de SVN. De uitgave van de SVN (een van vier door de SVN uitgegeven handschriften) bevat een inleiding met een beschrijving van het manuscript, de auteurs, de muzieksituatie van rond 1800, speeladviezen, en scans van een aantal bladzijden uit het originele handschrift. (De uitgave van MW-kwadraat heeft de Vrolijke Plug niet onder ogen gehad; een pré bij die uitgave zal voor sommigen zijn dat er een digitale facsimile van het complete manuscript bij zit.) In beide uitgaven heeft de muziek een zorgvuldige redactie ondergaan, want het origineel is niet bepaald foutloos. Het handschrift zelf bevindt naar verluidt zich sinds kort in collectie van de Universiteit van Amsterdam.

En hiermee hebben de vier momenteel bekendste handschriften binnen de folkwereld - Hanekuijk, Kiers, Visser en Balmer, alle uitgegeven door de SVN - hun welverdiende plekje in de Lusthof gekregen en opent de Vrolijke Plug de jacht op beter verscholen materiaal.

~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~
Gegevens:

Aanvulling oktober 2021: Onderstaande koppelingen naar individuele bestanden op Dropbox en Google Drive werken niet meer. De meeste bestanden kun je nu vinden in de volgende verzamelmap (in grote lijn chronologisch gesorteerd): Google Drive: Lusthof der Muziek.

- Handschrift van de gebroeders Balmer (1801).
- Met moderne muzieknotatie, 48 melodieën.
- NMI: titelgegevens
- Liederenbank: titelgegevens, index van liedtitels
- Origineel: Openbare Bibliotheek Amsterdam (OBA). Welingelichte bronnen melden dat het handschrift van Balmer zich inmiddels in de bibliotheek van de Universiteit van Amsterdam (UvA/UBA) bevindt. Het staat nog niet in de catalogus maar is wel op afspraak in te zien bij de afdeling Bijzondere Collecties.
- Melodienotatie in een computertaal: enkele melodieen in pdf bij 'De Manuscripten'.
- Melodienotatie in een computertaal: Baviaen van Schurhoff (aantal melodieën, in Myriad).
- Papieren uitgave: Muziekboek van Carel en Willem Balmer, violisten uit de tijd van Napoleon, 1801, Jos Koning (red. en aant.), Stichting Volksmuziek Nederland (2006) (modern notenschrift/bewerking) ISBN: 90-74434-05-3 (De informatieve inleiding bij een heruitgave biedt vaak een belangrijke meerwaarde!)
- Papieren uitgave: Balmer: een muziekmanuscript, Jac Fuchs en Magda Wensing (ed.). Inclusief een cd met pdf van het originele handschrift. Uitgeverij MW2 Doorwerth, 2006. (De informatieve inleiding bij een heruitgave biedt vaak een belangrijke meerwaarde!)
- Achtergronden: Folkforum
- Achtergronden: De Manuscripten
- Geluidsopnamen: cd De Manuscripten; Twee violen en een bas, cd Twee eeuwen Hollandse Dansmuziek, Syncoop CD 198.

NIEUW aug 2020:
- Complete transcriptie in abc bij archive.org.
- Transcriptie in musicXML.

~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~

Het vioolboek van Visser (1817)

Ruim honderd traditionele danswijzen en ruim twintig liederen. De dansmuziek, oorspronkelijk voor viool, wordt tegenwoordig in de folkwereld veel gespeeld. De muziek is opgetekend tussen 1817 en 1821 door een vaardige amateurmuzikant, Wieger Michiels Visser uit Friesland. Een aantal melodieën kent equivalenten in Engeland en Schotland. Sommige zijn ook al te vinden in de Oude en Nieuwe Hollantse Boerenlieties en Contredansen (vanaf 1701) en in het handschrift van Hanekuijk (1703). Visser verzamelde met name veel menuetten, madlots en schotsen.

Madlots uit het hs. van Visser
Het instrumentale deel van het handschrift werd uitgegeven bij de Stichting Volksmuziek Nederland (Uitgeverij 11&30, 1983), ingeleid en geredigeerd door Judica Lookman en Bert Lotz (van Madlot). De derde druk (2007) heeft een uitgebreide inleiding en bevat een aantal afdrukken van het originele manuscript. Het manuscript zelf bevindt zich bij Tresoar, Fries Historisch en Letterkundig Centrum in Leeuwarden.

Sfeerbeeld: Anoniem, Een Engelse herberg (1822)

~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~ - Gegevens: Wieger Michiels Visser (1817-1821) Het vioolboek van Visser (handschrift).

Aanvulling oktober 2021: Onderstaande koppelingen naar individuele bestanden op Dropbox en Google Drive werken niet meer. De meeste bestanden kun je nu vinden in de volgende verzamelmap (in grote lijn chronologisch gesorteerd): Google Drive: Lusthof der Muziek.

- Met moderne muzieknotatie, 101 dansmelodieën en 21 liederen.

- Scans van het origineel: Tresoar
- Integrale transcriptie, om in boekvorm te printen: Google Drive: Lusthof der Muziek
- Integrale transcriptie, voor gebruik in diverse muziekprogramma's: Google Drive: Lusthof der Muziek

Voor zover de Stichting Volksmuziek Nederland rechten op deze transcriptie kan doen gelden, geeft zij toestemming tot de digitale verspreiding ervan, mits niet voor commerciële doeleinden gebruikt.

- NMI: titelgegevens
- Liederenbank: titelgegevens, index van liedtitels
- PDF: De Manuscripten (enkele voorbeelden)
- Melodienotatie in een computertaal: De Baviaen van Schurhoff (een aantal melodieen, in Myriad)
- Papieren heruitgave: Stichting Volksmuziek Nederland (1983, 2007) (De informatieve inleiding bij een heruitgave biedt vaak een belangrijke meerwaarde.)
- Achtergronden: De Manuscripten; met een handig overzicht van eerdere opnamen.
- Biografie van de auteur: muziekgroep Ja Traditioneel.
~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~

Andries Kiers zijn Muzijk boek (1864)

Kiers' 'Nije Mazurka' (nr. 51) door de Boalserter Skotsploech

Andries Kiers Zijn Muzijk boek stamt uit Friesland en bevat zeventig negentiende-eeuwse dansmelodieen, oorspronkelijk voor viool.

Hs. Kiers: Nije Mazurka


Een bewerking van het handschrift (voor C/F-trekharmonica) verscheen bij de Stichting Volksmuziek Nederland. Het originele manuscript bevindt zich bij Tresoar, het Fries Historisch en Letterkundig Centrum. Meer achtergronden zijn te vinden in: Rimmer (1978) Two dance collections from Friesland and their Scotch, English and continental connections. Grins [Groningen], 1978.

Een tijdbeeld: Johannes Marius ten Kate, De Grote Markt in Den Haag (detail) (1887)
~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~
Gegevens:

Aanvulling oktober 2021: Onderstaande koppelingen naar individuele bestanden op Dropbox en Google Drive werken niet meer. De meeste bestanden kun je nu vinden in de volgende verzamelmap (in grote lijn chronologisch gesorteerd): Google Drive: Lusthof der Muziek.

- Bron: Andries Kiers Zijn Muzijk boek (1864) (handschrift).
- Met moderne muzieknotatie, 70 melodieen, dansmuziek, oorspronkelijk voor viool.

- Scans van het origineel: Tresoar

Voor zover de Stichting Volksmuziek Nederland rechten op deze transcriptie kan doen gelden, geeft zij toestemming tot de digitale verspreiding ervan, mits niet voor commerciële doeleinden gebruikt.

- NMI: titelgegevens
- Liederenbank: titelgegevens, index van liedtitels
- PDF: De Manuscripten (enkele voorbeelden).
- Melodienotatie in een computertaal: De Baviaen van Schurhoff (enkele voorbeelden, in Myriad)
- Papieren heruitgave: Stichting Volksmuziek Nederland 1999, "Andries Kiers Zijn Muzijk boek" : Friese dansmuziek uit 1800, bewerkt voor 2-rijer trekharmonika in de stemming C/F door Anneke Goudkuil. (De informatieve inleiding bij een heruitgave biedt vaak een belangrijke meerwaarde!)
- Achtergronden: Harmonicahoek . index, etc.
- Geluidsopnamen: cd De Manuscripten ; Boalserter Skotsploech ; Vitriool (met Frans Tromp), cd 'Op goede voet' .
- Dansbeschrijvingen: Elsche Korf & Frans Tromp: Op goede voet (1991) (PDF).
~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~

Musyckboek van Hanekuijk (1703)

"Andro's van Hanekuijk" door Lirio:


Hs. Hanekuijk


Tegenwoordig wordt in de folkwereld redelijk wat gespeeld uit het muziekboek van de Fries Hylke Douwes Hanekuijk. Een heruitgave, geredigeerd door Jos Koning, werd uitgegeven door de Stichting Volksmuziek Nederland (1999). Het oorspronkelijke werk bevindt zich in de bibliotheek van het Instituut voor Muziekwetenschap van de Universiteit Utrecht (UU).

Hs. Hanekuijk


Een tijdbeeld: In de stijl van David Teniers, Dansende boeren en een draailierspeler, rond 1700 (detail)

~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~
Gegevens:

Aanvulling oktober 2021: Onderstaande koppelingen naar individuele bestanden op Dropbox en Google Drive werken niet meer. De meeste bestanden kun je nu vinden in de volgende verzamelmap (in grote lijn chronologisch gesorteerd): Google Drive: Lusthof der Muziek.

- Titel: H.D. Hanekuijk (1703) Musyckboek van Hanekuijk, handschrift, heruitgave 1999. Met muzieknotatie, 182 melodieën.

- Transcriptie onder redactie van Jos Koning, eerder verschenen bij de Stichting Volksmuziek Nederland: Google Drive: Lusthof der Muziek. Met dank aan Jos Koning en de Stichting Volksmuziek Nederland voor hun medewerking bij deze digitale publicatie.

- Scans: Universiteit Utrecht , met een toelichting.

- Melodienotaties in een andere computertaal: Baviaen van Schurhoff (enkele melodieën).
- Papieren heruitgave: Stichting Volksmuziek Nederland 1999, geredigeerd en geannoteerd door Jos Koning.
- Achtergronden: Stephan Kraan
- Achtergronden: Folkforum
- Biografische info: Harlinger rijkdom
- Geluidsopnamen: Tjane (Godendans); Lirio, cd De Manuscripten
~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~

Nederlandtsche Gedenck-clanck (1626)

Door Adriaen Valerius

Een klassieker uit de Nederlandse liedgeschiedenis is Valerius' Gedenck-clanck (1626), een boek dat de geschiedenis van de Tachtigjarige Oorlog (1568-1648) vertelt. De bundel bevat het verhaal van de opstand, drie door Valerius bewerkte geuzenliederen, en zelf gedichte liederen op bestaande maar soms door Valerius aangepaste melodieën, compleet met muzieknotaties en gevolgd door tabulatuur voor luit en citer.

Titelblad van de Nederlandtsche gedenck-clanck (1626)


Het bekendst is een geuzenlied dat teruggaat tot het begin van de opstand: het is het Wilhelmus, in een versie die de basis voor ons huidige volkslied zou vormen.

In Valerius' eigen tijd werd het boek nauwelijks gewaardeerd: de enorme belangstelling stamt van het midden van de negentiende eeuw. Sommige van de liederen, zoals Merck toch hoe sterck, zijn ook nu nog bekend.

The Shepherds zingen Merck toch hoe sterck (LP 'Komt vrienden in den ronde, ong. 1960)

Sfeerbeeld: Hendrick Ter Brugghen Duet met luit (1628)
~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~
Gegevens:
- Adrianus Valerius (1626) Neder-landtsche gedenck-clanck, Veere: erfgenamen van de auteur, 1626 [gedrukt te Haarlem] (Vele heruitgaven).
- Volledige titel: Neder-landtsche gedenck-clanck, Kortelick openbarende de voornaemste geschiedenissen van de seventhien Nederlandsche Provintien, Verciert met verscheydene aerdige figuerlicke platen ende stichtelijcke rimen ende liedekens, ... De Liedekens (meest alle nieu zijnde) gestelt op Musyck-noten, ende elck op een verscheyden vois, beneffens de tablatuer van de luyt en de cyther. 295 pp.
- Met muzieknotatie (mensuraalnotatie, met maatstrepen), 79 liederen met melodie en tablatuur voor luit en citer (deze zettingen dienen niet als begeleiding te worden opgevat, aldus de musicoloog R. Rasch). In sommige facsimile heruitgaven ontbreekt de tablatuur; andere heruitgaven bevatten modern notenschrift.
- Picarta: titelgegevens, scan van het titelblad.
- Liederenbank: titelgegevens, index van liedtitels, muzieknotaties, geen tablatuur
- DBNL: titelgegevens, index van liedtitels, muzieknotaties, toelichting, geen tablatuur
- Melodieën in midi.
- Achtergronden door Rudolf Rasch
- Achtergrond: Gedenck-clanck.
- Over de uitvoeringspraktijk, door de musicoloog Louis Grijp.
- Biografie van de auteur: Wikipedia.
- De klassieke componist Cornelis Dopper (die een grote interesse in volksmuziek had) verwerkte een aantal melodieën uit Valerius' Gedenck-Clanck in zijn Zevende Symphonie.
~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~