Het vioolboek van Visser (1817)

Ruim honderd traditionele danswijzen en ruim twintig liederen. De dansmuziek, oorspronkelijk voor viool, wordt tegenwoordig in de folkwereld veel gespeeld. De muziek is opgetekend tussen 1817 en 1821 door een vaardige amateurmuzikant, Wieger Michiels Visser uit Friesland. Een aantal melodieën kent equivalenten in Engeland en Schotland. Sommige zijn ook al te vinden in de Oude en Nieuwe Hollantse Boerenlieties en Contredansen (vanaf 1701) en in het handschrift van Hanekuijk (1703). Visser verzamelde met name veel menuetten, madlots en schotsen.

Madlots uit het hs. van Visser
Het instrumentale deel van het handschrift werd uitgegeven bij de Stichting Volksmuziek Nederland (Uitgeverij 11&30, 1983), ingeleid en geredigeerd door Judica Lookman en Bert Lotz (van Madlot). De derde druk (2007) heeft een uitgebreide inleiding en bevat een aantal afdrukken van het originele manuscript. Het manuscript zelf bevindt zich bij Tresoar, Fries Historisch en Letterkundig Centrum in Leeuwarden.

Sfeerbeeld: Anoniem, Een Engelse herberg (1822)

~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~ - Gegevens: Wieger Michiels Visser (1817-1821) Het vioolboek van Visser (handschrift).

Aanvulling oktober 2021: Onderstaande koppelingen naar individuele bestanden op Dropbox en Google Drive werken niet meer. De meeste bestanden kun je nu vinden in de volgende verzamelmap (in grote lijn chronologisch gesorteerd): Google Drive: Lusthof der Muziek.

- Met moderne muzieknotatie, 101 dansmelodieën en 21 liederen.

- Scans van het origineel: Tresoar
- Integrale transcriptie, om in boekvorm te printen: Google Drive: Lusthof der Muziek
- Integrale transcriptie, voor gebruik in diverse muziekprogramma's: Google Drive: Lusthof der Muziek

Voor zover de Stichting Volksmuziek Nederland rechten op deze transcriptie kan doen gelden, geeft zij toestemming tot de digitale verspreiding ervan, mits niet voor commerciële doeleinden gebruikt.

- NMI: titelgegevens
- Liederenbank: titelgegevens, index van liedtitels
- PDF: De Manuscripten (enkele voorbeelden)
- Melodienotatie in een computertaal: De Baviaen van Schurhoff (een aantal melodieen, in Myriad)
- Papieren heruitgave: Stichting Volksmuziek Nederland (1983, 2007) (De informatieve inleiding bij een heruitgave biedt vaak een belangrijke meerwaarde.)
- Achtergronden: De Manuscripten; met een handig overzicht van eerdere opnamen.
- Biografie van de auteur: muziekgroep Ja Traditioneel.
~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~

Andries Kiers zijn Muzijk boek (1864)

Kiers' 'Nije Mazurka' (nr. 51) door de Boalserter Skotsploech

Andries Kiers Zijn Muzijk boek stamt uit Friesland en bevat zeventig negentiende-eeuwse dansmelodieen, oorspronkelijk voor viool.

Hs. Kiers: Nije Mazurka


Een bewerking van het handschrift (voor C/F-trekharmonica) verscheen bij de Stichting Volksmuziek Nederland. Het originele manuscript bevindt zich bij Tresoar, het Fries Historisch en Letterkundig Centrum. Meer achtergronden zijn te vinden in: Rimmer (1978) Two dance collections from Friesland and their Scotch, English and continental connections. Grins [Groningen], 1978.

Een tijdbeeld: Johannes Marius ten Kate, De Grote Markt in Den Haag (detail) (1887)
~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~
Gegevens:

Aanvulling oktober 2021: Onderstaande koppelingen naar individuele bestanden op Dropbox en Google Drive werken niet meer. De meeste bestanden kun je nu vinden in de volgende verzamelmap (in grote lijn chronologisch gesorteerd): Google Drive: Lusthof der Muziek.

- Bron: Andries Kiers Zijn Muzijk boek (1864) (handschrift).
- Met moderne muzieknotatie, 70 melodieen, dansmuziek, oorspronkelijk voor viool.

- Scans van het origineel: Tresoar

Voor zover de Stichting Volksmuziek Nederland rechten op deze transcriptie kan doen gelden, geeft zij toestemming tot de digitale verspreiding ervan, mits niet voor commerciële doeleinden gebruikt.

- NMI: titelgegevens
- Liederenbank: titelgegevens, index van liedtitels
- PDF: De Manuscripten (enkele voorbeelden).
- Melodienotatie in een computertaal: De Baviaen van Schurhoff (enkele voorbeelden, in Myriad)
- Papieren heruitgave: Stichting Volksmuziek Nederland 1999, "Andries Kiers Zijn Muzijk boek" : Friese dansmuziek uit 1800, bewerkt voor 2-rijer trekharmonika in de stemming C/F door Anneke Goudkuil. (De informatieve inleiding bij een heruitgave biedt vaak een belangrijke meerwaarde!)
- Achtergronden: Harmonicahoek . index, etc.
- Geluidsopnamen: cd De Manuscripten ; Boalserter Skotsploech ; Vitriool (met Frans Tromp), cd 'Op goede voet' .
- Dansbeschrijvingen: Elsche Korf & Frans Tromp: Op goede voet (1991) (PDF).
~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~

Musyckboek van Hanekuijk (1703)

"Andro's van Hanekuijk" door Lirio:


Hs. Hanekuijk


Tegenwoordig wordt in de folkwereld redelijk wat gespeeld uit het muziekboek van de Fries Hylke Douwes Hanekuijk. Een heruitgave, geredigeerd door Jos Koning, werd uitgegeven door de Stichting Volksmuziek Nederland (1999). Het oorspronkelijke werk bevindt zich in de bibliotheek van het Instituut voor Muziekwetenschap van de Universiteit Utrecht (UU).

Hs. Hanekuijk


Een tijdbeeld: In de stijl van David Teniers, Dansende boeren en een draailierspeler, rond 1700 (detail)

~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~
Gegevens:

Aanvulling oktober 2021: Onderstaande koppelingen naar individuele bestanden op Dropbox en Google Drive werken niet meer. De meeste bestanden kun je nu vinden in de volgende verzamelmap (in grote lijn chronologisch gesorteerd): Google Drive: Lusthof der Muziek.

- Titel: H.D. Hanekuijk (1703) Musyckboek van Hanekuijk, handschrift, heruitgave 1999. Met muzieknotatie, 182 melodieën.

- Transcriptie onder redactie van Jos Koning, eerder verschenen bij de Stichting Volksmuziek Nederland: Google Drive: Lusthof der Muziek. Met dank aan Jos Koning en de Stichting Volksmuziek Nederland voor hun medewerking bij deze digitale publicatie.

- Scans: Universiteit Utrecht , met een toelichting.

- Melodienotaties in een andere computertaal: Baviaen van Schurhoff (enkele melodieën).
- Papieren heruitgave: Stichting Volksmuziek Nederland 1999, geredigeerd en geannoteerd door Jos Koning.
- Achtergronden: Stephan Kraan
- Achtergronden: Folkforum
- Biografische info: Harlinger rijkdom
- Geluidsopnamen: Tjane (Godendans); Lirio, cd De Manuscripten
~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~

Bolhuis III: Recueil de plusieurs pieces de musique (1739-1773)

Juni 2013: nieuwe transcripties beschikbaar!

Van de regentenfamilie Van Bolhuis uit Groningen zijn drie handschriften bekend. Het Recueil de plusieurs pieces de musique (hier in de LdM 'Van Bolhuis-III' genoemd) werd geschreven door Michel de Bolhuis en Jean de Bolhuis (sjiek op z'n Frans dus) en bevindt zich in de Groninger Archieven. De andere twee handschriften bevinden zich in de collectie-Vlam, die in het bezit is van het Nederlands Muziek Instituut. In de huidige tijd zijn ze nog nauwelijks gebruikt om uit te spelen.

Hs. Van Bolhuis-3, blz. 3


Michiel van Bolhuis was taalman (voorzitter) der Gezworene Gemeente Groningen (kiescollege) en ook redger (plattelandsrechter) te Warffum en mede-eigenaar van Rottumeroog.

Een tijdimpressie: Cornelis Troost, De Liereman (1745)
~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~
Gegevens:

Aanvulling oktober 2021: Onderstaande koppelingen naar individuele bestanden op Dropbox en Google Drive werken niet meer. De meeste bestanden kun je nu vinden in de volgende verzamelmap (in grote lijn chronologisch gesorteerd): Google Drive: Lusthof der Muziek.

- Korte titel: Michel de Bolhuis (1739) Recueil de plusieurs pieces de musique consistans en marches, menuets, gigues, contredances, bourees, gavottes, airs &c (handschrift).
- Volledige titel: Recueil de plusieurs pieces de musique consistans en marches, menuets, gigues, contredances, bourees, gavottes, airs &c. choisies par Michel de Bolhuis 1739 / Cette collection avec une grande partie des plusieurs pieces de musique augmentée par Jean de Bolhuis fil de Michel de Bolhuis, 1773.
- Met muzieknotatie (moderne notatie), 420 melodieën (ong. 100 marsen, 200 menuetten, 21 gigues, etc.)
- Titelgegevens: Picarta

- Scans: Groninger Archief, in Djvu (om Djvu te bekijken heb je een programma als het gratis Windjview nodig.
- Transcriptie in PDF. (67 Mb)
- Transcriptie in musicXML.
- Transcriptie in mp3 - deel I. (135 Mb)
- Transcriptie in mp3 - deel II. (100 Mb)
- Transcriptie in mp3 - deel III. (93 Mb)
- Transcriptie in myr.
- Transcriptie in abc.

- Achtergronden: (Spinnen in het web: Groningse regenten, vanaf blz. 208)
- Achtergronden: Archieven.nl
- Geluidsopname: Törf: Schoon van de wind (1 nummer)
~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~

Van Duyse: Het oude Nederlandsche lied (1903-1907)

Drie (- vijf) delen, door Florimond van Duyse

Folkcorn speelt ‘Laet ons den landtman loven’ uit Fl. van Duyse, deel 1:

(Met toestemming van Folkcorn)

De Vlaamse componist, dichter en etnomusicoloog Florimond van Duyse (1843–1910) verzamelde oud-Nederlandse en Vlaamse volksliederen. Het resultaat was een zeer omvangrijk geschiedkundig overzicht, compleet met achtergronden. De 713 liederen zijn onderverdeeld in 15 rubrieken. Er zijn kerstliederen, driekoningenliederen en minneliederen, maar ook 'zieleklachten', 'liederen over de verhouding van den mensch tot de natuur' en 'liederen betreftende het huiselijk en maatschappelijk leven'.

In tegenstelling tot voorgangers als Edmond De Coussemaker of Jan Bols tekende van Duyse de liederen niet op uit de volksmond, maar raadpleegde hij bestaande bronnen. Bij zijn transcripties naar modern notenschrift liet Van Duyse zich vooral leiden door de tekst, om zo het oorspronkelijke ritme te kunnen reconstrueren.

Folkcorn speelt ‘Het Beste van de Wijne’, een volkse interpretatie van ‘Het haentgen van den wijne’ uit Fl. van Duyse.

(Met toestemming van Folkcorn)
~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~
Gegevens:
- Florimond van Duyse (1903-1907) Het oude Nederlandsche lied, vijf delen, Martinus Nijhoff / De Nederlandsche Boekhandel, Den Haag / Antwerpen. Het vierde deel is een index, het vijfde deel (1922) behandelt de Souterliedekens van Willem van Zuylen van Nijevelt.
- Met muzieknotatie (moderne notatie, melodieën deels later getraceerd), 713 liederen, xxx melodieën.
- Liederenbank: titelgegevens, index van liedtitels
- DBNL: titelgegevens, teksten en melodieën, index van liedtitels
- PDF: Archive.org. De boeken zijn hier in te zien, maar (vanuit Europa, dd. 11-2010) niet langer als pdf te downloaden. Daarom hier links naar de pdf-scans van deel 1, deel 2 en deel 3.
- Achtergrond: SVM
- Biografie: wikipedia
- Geluidsopnamen: Folkcorn: (o.a.) cd Ghij Sotten.
~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~

Souterliedekens (1540/1558) van W. van Zuylen van Nyevelt

In een poging zijn psalmberijmingen zo veel mogelijk bekendheid te geven schreef de Utrechtse edelman Willem van Zuylen van Nyevelt zijn teksten op populaire wereldse melodieën.

Uit de Liederenbank: Psalm 29 gezongen door Veerle Fraeters, 'Ghi Godes kinderen groot van famen' op een wereldse melodie getiteld 'Ghi jonghe meyskens van avontueren' danwel 'O lustige amoureuze geesten'...
(De Liederenbank bevat van ieder souterliedeken een opname.)

Zijn Souterliedekens (‘psalterliedjes’) vormen het eerste gedrukte Nederlandse psalmboek met melodieën, eenstemmig genoteerd.

Pagina's uit de Souterliedekens:


De melodieën zijn oorspronkelijk opgeschreven in mensuraalnotatie zonder maatstrepen (in het onderhavige geval staat voor de muziek een C-tenorsleutel, die aanduidt dat de c (c1) op de een na bovenste lijn ligt):

De digitale versie van de DBNL bevat hedendaagse muzieknotaties.

Het is een belangrijk boekje, want zonder de Souterliedekens zouden we van veel 16e-eeuwse liederen (zoals die in het beroemde Antwerps Liedboek) de melodie niet kennen. Clemens non Papa en Gerardus Mes maakten meerstemmige zettingen.

Drie liederen uit de Souterliedekens en bewerkingen daarvan (uitvoerders onbekend):

~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~
Gegevens
W. van Zuylen van Nyevelt (1540, 1558, etc.) Souter liedekens. Ghemaect ter eeren Gods: op alle die psalmen van Dauid. Antwerpen, Simon Cock (uitg.) 1540; Leiden, J. Mathijszoon (uitg.) 1558.
- 150 liedjeren met eenstemmige (wereldse) melodie in mensuraalnotatie, zonder maatstrepen.
- Picarta: titelgegevens
- Nederlandse Liederenbank: titels, transcriptie & mp3
- PDF bij google books
- DBNL: digitale versie, met melodieën in moderne notatie
- Scan: Digicollectie UU
- Achtergronden
- Achtergronden
- Hier vindt u korte opnamen van de verschillende melodieën, op orgel en orgel-immitatie.
~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~

De Nieuwe Hollandsche Schouwburg (1751-1761)

Hebben we het over 18e-eeuwse speelmansmuziek, dan is er een derde serie die niet mag ontbreken: De Nieuwe Hollandsche Schouwburg, die in 9 delen verscheen tussen 1751 en 1771 (alleen de deeltjes 1-6 (1751-1761) zijn teruggevonden). De publicatie van De Nieuwe Hollandsche Schouwburg sluit in de tijd vrijwel naadloos aan op de uitgaven van de Hollandsche Boerenliedjes en de Hollantsche Schouwburgh. Ook in deze serie weer repertoire dat zowel in de Amsterdamse schouwburg als in de kroegen van de stad gespeeld werd. De stijl is daarbij wel verder verschoven van (deels) volks in de richting van kunstmuziek.

Bladzijde uit De Nieuwe Hollandsche Schouwburg



De Nieuwe Hollandsche Schouwburg was tijdenlang vrijwel ontoegankelijk, maar door een facsimile heruitgave uit 2009 komt het repertoire nu steeds meer in de belangstelling. Jos Koning, die er in 2009 een uitgebreide achtergrondstudie over uitbracht, speelt de muziek in dansante stijl, in de klassieke bezetting van Twee Violen en een Bas.

Twee Violen en eeen Bas speelt De Vriese boer-De tip:
(Met toestemming van Twee Violen en een Bas)

Sfeerbeeld: ets door P. Tanjé naar C. Troost De bruiloft van Kloris en Roosje (1734)

~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~
Gegevens

Aanvulling oktober 2021: Onderstaande koppelingen naar individuele bestanden op Dropbox en Google Drive werken niet meer. De meeste bestanden kun je nu vinden in de volgende verzamelmap (in grote lijn chronologisch gesorteerd): Google Drive: Lusthof der Muziek.

- De Nieuwe Hollandsche Schouwburg, zynde een verzameling van verscheyden vrolyke en serieuse danssen, nevens enige van de nieuwste zang airen. Johannes Smit (uitgever), Amsterdam 1751-1761(-1771).
- Eenstemmige melodieën, 348 stuks.
- Picarta: verschillende deeltjes; deel 1
- Scan bij het NMI: De Nieuwe Hollandsche Schouwburg (deel 1 t/m 5)
- Origineel bij de Universiteit van Amsterdam (UvA) (deel 1 t/m 6)
- Nederlandse Liederenbank
- Diverse youtube-filmpjes van muziekgroep Twee Violen en een bas
- Heruitgave: Facsimile heruitgave 2009: Uitgeverij Drie Koningen (deel 1t/m 6)
- Achtergrond: Jos Koning (2009) De Nieuwe Hollandsche Schouwburg 1751-1771, Het einde van een tijdperk in de Amsterdamse muziek. Eigen beheer.
- Opnamen: Twee Violen en een Bas: cd De Graaf van Buuren.

NIEUW!!
- Transcriptie NHS deel 1 t/5 in musicXML.
- Transcriptie NHS deel 6 in abc.
Met hartelijke dank aan Michel, Ties en Johan ... !

- Fragmenten van deel 7 en 8 van de Nieuwe Hollandsche Schouwburg. (transcriptie etc.)

~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~

Plugge dansen: De Hollantsche Schouburgh (1714-1721)

Een van de belangrijkste muziekbundels met speelmansmuziek uit de 18e eeuw is een serie getiteld de Hollantsche Schouburgh, of liever gezegd: Hollantsche Schouburgh en plugge dansen vermengelt met sangh airen, seer bequaem om op alle instrumenten gespeelt te kunnen werden. Opgeset door Servaas de Konink. Het is een verzameling van 442 melodieën, oorspronkelijk in verschillende deeltjes uitgegeven door Estienne Roger in Amsterdam, tussen 1714 en 1721. Deel 11 werd recentelijk teruggevonden, drie late deeltjes zijn zoek. In de Hollantsche Schouburgh staat veel origineel materiaal, onder andere veel dansen als allemandes, bourrees, chaconnes, courantes, gavottes, gigues en sarabandes. De muziek werd opgevoerd in de Amsterdamse Schouwburg - niet zo'n hoogstaande cultuurtempel als tegenwoordig - en in de speelhuizen (annex bordelen) van de stad.

Uit de Hollantsche Schouburgh:


En dan: wat hebben die 'plugge-dansen' te betekenen? Oude woordenboeken zijn op dit punt weinig lovend:

Plug: een niets beduidende karel, een lichtmis.
Plug: b. An incompetent or undistinguished person. Also, a man, a fellow. (slang).

Kortom, 'plug' is een scheldnaam voor arme lieden. Dat het woord in de titel van een gerenomeerde muziekserie voorkomt (net als de vaak gebruikte aanduiding 'boeren') zegt iets over de fascinatie van de gegoede burgerij uit die tijd met het 'gewone volk'.

Het woord is waarschijnlijk bedoeld om onderscheid te maken met de deftige buitenlandse (vooral Franse) muziek die erg populair was; er zal een zekere ongedwongen uitbundigheid mee zijn bedoeld.

Twee Violen en een Bas:

(met toestemming van Twee Violen en een Bas)

Wil je meer weten over de Hollantsche Schouburgh, pluggen en andere muziekseries uit de achttiende eeuw, dan doe je er goed aan de achtergrondstudie De Nieuwe Hollandsche Schouwburg 1751-1771, het einde van een tijdperk in de Amsterdamse muziek van Jos Koning te bemachtigen (eigen beheer, 2009).

Sfeerbeeld: Pieter Angellis Vrolijk gezelschap voor een herberg met een paar, dansend op de muziek van een draailierspeler (1725)

~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~
GEGEVENS:
- Servaas de Konink (1714 en 1730) Hollantsche Schouburgh, Amsterdam, uitgever Estienne Roger. Zeven deeltjes bewaard gebleven (van de mogelijk elf).
- Met muzieknotatie: 442 eenstemmige melodieën.
- Originelen bij de Universiteit van Amsterdam (UvA).
- Picarta (titelgegevens, voorbeeldscans)
- Liederenbank (titelgegevens, index van liedtitels, muzieknotaties)
- Papieren heruitgave: Facsimile heruitgave bij uitgeverij Drie Koningen.
- Achtergronden: Jos Koning (2009) De Nieuwe Hollandsche Schouwburg
- Biografie van Servaes de Konink.
- Luistervoorbeelden: Twee Violen en een Bas.
- En nogmaals Twee Violen en een Bas: 'de vrolijke plug' (uit de Nieuwe Hollandsche Schouwburg overigens).

NIEUW!!
De meeste bestanden op Google Drive zijn weer toegankelijk, niet via de koppelingen onder de individuele berichten, maar rechtstreeks via deze koppeling: Google Drive: Lusthof der Muziek.
- Transcriptie in abc - met hartelijke dank aan GJK!

NIEUW: originele scans per deeltje:
(Zie hier voor enkele belangrijke tips over het gebruik van het Speelmuziek-portaal.)
- HS deel 1
- HS deel 2
- HS deel 3
- HS deel 4
- HS deel 5
- HS deel 6
- HS deel 7
- HS deel 11

~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~

The Garden of Musical Delights

De Lusthof der Muziek - or the Garden of Musical Delights - delves into 750 years of musical tradition in the Low Countries: Flanders and the Netherlands. Music sources that were inaccessible, sometimes for hundreds of years, are becoming available again due to the merrits of the internet. However, sources are spread over countless websites and are often difficult to find. Through the Garden of Musical Delights, we hope to ensure that they are not only becoming available, but that they’ll also be more easy to find. We focus especially on traditional music, folk music, songbooks, broadsides, dance music, and music of anonymous composers.

De Lusthof der Muziek

De Lusthof der Muziek biedt een ontdekkingsreis langs 750 jaar Nederlandse en Vlaamse muziektraditie, met speciale aandacht voor grotendeels vergeten genres zoals volksmuziek, speelmansmuziek, oude dansmuziek, kunstmuziek, liedcultuur en anonieme componisten. De Lusthof der Muziek is een doorgeefluik van muziekbronnen die - dankzij internet - voor het eerst sinds eeuwen weer beschikbaar zijn. Alleen, ze staan over talloze websites verspreid. Met behulp van de Lusthof hopen we te bereiken dat ze niet alleen beschikbaar, maar ook makkelijk vindbaar zijn.