Handschrift Ferwerda (1734)

Het 'Handschrift Ferwerda',

‘Aangelegd de 6 juli 1734
Voor de Fluit
bij P.J. Ferwerda in Harlingen’

bevindt zich in de Bijzondere Collecties van de Universiteit Utrecht. Het bevat hoofdzakelijk menuetten, overgenomen uit een driedelige uitgave van Gerhard Fredrik Witvogel uit 1732-33, getiteld Trois Recueils de Menuets, Marches et Polonnoises. In het handschift is de muziek voor fluit getransponeerd.

Behalve dat P.J. Ferwerda in Harlingen woonde, komen we weinig van hem te weten. De naam Ferwerda was in de achttiende eeuw in Friesland te algemeen om de persoon achter het handschrift met enige zekerheid te kunnen identificeren.

G.F. Witvogel, die in dit verband misschien ook van meer belang is, leefde van ca. 1696 tot 1746. Hij was afkomstig uit Varel in Duitsland en werd begraven in Aken. Een belangrijk deel van zijn leven woonde hij echter in Amsterdam, waar hij organist was aan de Lutherse Nieuwe Kerk en in 1731 een muziekuitgeverij begon. Bij zijn overlijden omvatte zijn catalogus maar liefst 93 uitgaven, met werken van bekende buitenlandse componisten zoals Händel, Vivaldi, Quantz en Scarlatti, en van Nederlanders, waaronder De Fesch, Groneman, Klein en Nozeman. Overigens staan in de Trois Recueils hoofdzakelijk anonieme stukken.

De transcriptie werd verzorgd door Ad Kwakernaat.

Noten en bronnen

1) Annotatie: UB Utrecht Hs. 20 A 7 (was eerder signatuur: LBMUZ:Rar Mso 5).
2) G.F. Witvogel, 1732-1733: Trois Recueils de Menuets, Marches et Polonnoises pour servir au clavecin avec la basse continue en partiture, et pour servir au violon, au flûte traversière, et à d'autres instruments. Composées par differents auteurs, Amsterdam.
Premier Recueil: Menuet in D met 4 variaties door F. Geminiani, en anonieme stukken: 15 menuetten, 4 marsen en 3 polonoises.
Second Recueil: 26 anonieme stukken: 20 menuetten, 2 marsen, 4 polonoises.
Troisième Recueil: 54 anonieme menuetten.

~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~
Muzikale bestanden

Aanvulling oktober 2021: Oude koppelingen naar individuele bestanden op Google Drive werken niet meer. De meeste bestanden kun je nu vinden in de volgende verzamelmap (in grote lijn chronologisch gesorteerd):

Google Drive: Lusthof der Muziek.

- Transcriptie in PDF (2 Mb)
- Transcriptie in musicXML
- Transcriptie in mp3 (20 Mb)
- Transcriptie in myr
- Transcriptie in word-doc (4 Mb)

- Scans van het origineel hier of hier.
~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~

Handschrift Gresse (ca 1680)

Het ‘Handschrift Gresse’ stamt van rond 1680 en bevat bewerkingen voor klavierinstrument op voorgedrukt zeslijnig muziekpapier. Het is geschreven in verschillende handen. De naam die meerdere malen in het handschrift voorkomt, is die van ene Jb. Gresse. Musicoloog Alan Curtis, die er niet in slaagde de familienaam Gresse in de archieven te achterhalen, opperde in 1961 in dit verband de voornaam Jacob, wat we maar als een slippertje zullen beschouwen van iemand die verder zeer gedegen te werk ging. Deze voornaam lijkt aan de fantasie te zijn ontsproten; er zijn geen aanwijzingen dat er een Jacob Gresse heeft geleefd. Toch is de voornaam blijven plakken, bijvoorbeeld in de catalogus van de Universiteit Utrecht.

Prelude, uitgevoerd door Ernst Stolz

J.B. den Hertog wist in zijn proefschrift uit 2009 meer helderheid te verschaffen. De Gresses bleken afkomstig uit Groenlo in de Achterhoek, waar verschillende generaties organist waren in de St. Calixtuskerk; in de eerste helft van de zeventiende eeuw, tot 1665, was dat ene Joachim of Jan Beerndt Gresse. Hij werd opgevolgd door zijn zoon Jan. Een van zijn andere zonen, Frans of Franciscus, probeerde tevergeefs in Amsterdam een aanstelling als organist te bemachtigen. Den Hertog veronderstelt dat het boekje van een leerling van één van de Gresses is geweest, aangezien slechts bij enkele composities de naam Gresse wordt vermeld. Ook de korte muziektheoretische inleiding op de eerste pagina van het handschrift duidt op een lesboekje. Of was j.b. Gresse toch bovengenoemde Jan Beerndt...?

De transcriptie werd verzorgd door niemand minder dan onze trouwe transcribent Ad Kwakernaat.

Noten
1) Alan Curtis (red.), 1961. Nederlandse Klaviermuziek uit de 16e en 17e eeuw, Monumenta Musica Neerlandica, vol. 3. Amsterdam: Vereniging voor Nederlandse Muziekgeschiedenis.
2) J.B. den Hartog, 2009. Anthoni van Noordt en zijn Tabulatuurboeck (proefschrift, Leiden Universiteit)

~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~
Bladmuziek en geluidsbestanden

Aanvulling oktober 2021: Oude koppelingen naar individuele bestanden op Google Drive werken niet meer. Ze zijn nu in de meeste gevallen beschikbaar in de volgende map (ruwweg chronologisch gesorteerd): Google Drive: Lusthof der Muziek.

* Transcriptie in PDF (4 Mb)
* Transcriptie in Word-doc (18 Mb)
* Transcriptie in MusicXML (< 1 Mb)
* Transcriptie in MYR (< 1 Mb)
* Transcriptie in Mp3 (24 Mb)

* Originele handschrift: [Handschrift Gresse], UB Utrecht Hs. 20 A 5 (was eerder signatuur: LBMUZ:Rar Msq 1).

Scans van het origineel: http://objects.library.uu.nl/reader/resolver.php?obj=002311174&type=2
of
http://aleph.library.uu.nl/F/?func=direct&doc_library=UBU01&doc_number=2311174

~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~

‘Handschrift Camphuysen’ (na 1652)

In het zogenaamde ‘Handschrift Camphuysen’ staan hoofdzakelijk eenvoudige zettingen voor klavierinstrument, veelal gebaseerd op psalmen, maar enkele ook op wereldlijke melodieën.

Anders dan de titel doet vermoeden is de auteur van het handschrift onbekend; de Amerikaanse musicoloog Alan Curtis gaf het deze naam om aan te geven dat het repertoire grote verwantschap vertoont met het liedboek Stichtelycke Rymen van de remonstrantse predikant en dichter D.R. Camphuysen (1586-1627). Curtis publiceerde in 1961 een uitgave van muziek uit een viertal klavierhandschriften, Nederlandse Klaviermuziek uit de 16e en 17e eeuw, met daarin ook een kleine selectie uit dit handschrift.


D.R. Camphuysen: niet de auteur, wel de inspratiebron. Bron: Protestantse portretten van Museum Catharijneconvent Utrecht en Vrije Universiteit Amsterdam (GvN).

De uitermate populaire Stichtelyke Rymen van Camphuysen werden tussen 1624 en 1759 meer dan vijftig keer heruitgegeven, waarbij met enige regelmaat muzikale vernieuwingen werden aangebracht. Zo werd er in de editie uit 1652 muziek van Joseph Butler in opgenomen, een stadsspeelman en schouwburgmuzikant in Amsterdam. Aangezien twee melodieën van Butler in het Handschrift Camphuysen zijn terug te vinden (te weten ‘Wanneer het Hert’ en ‘Hoe ongelijcken Lot’), stamt het handschrift vermoedelijk van na 1652, – en zodoende van na Camphuysens dood.

Speciale muzieknotatie
In het Handschrift Camphuysen komen twee notaties voor die tegenwoordig niet meer in gebruik zijn, te weten één dan wel twee schuine streepjes door de stok van een muzieknoot. Hoe deze notatie te interpreteren wordt uitgelegd in het voorwoord van de transcriptie (zie pdf en word-bestand hieronder). Meer informatie is te vinden in het voorwoord van Alan Curtis (1961) Nederlandse Klaviermuziek uit de 16e en 17e eeuw en Alexander Siblinger (2004) Keyboard Music before 1700.

De transcriptie werd gemaakt door Ad Kwakernaat. Ad heeft ervoor gekozen deze bijzondere notaties als volgt weer te geven. De aanduiding van één schuine streep door de stok van een noot is vertaald in een lage mordent en een noot met twee schuine strepen door de stok in een dubbele hoge mordent. Er zijn echter zeker ook andere muzikale keuzes mogelijk. Zelker bij het beluisteren van de mp3-bestanden zal duidelijk zijn dat de (hedendaagse?) muzikale smaak soms andere keuzes vraagt.

Het Handschrift Camphuysen maakt deel uit van de Bijzondere Collecties van de Universiteit Utrecht.

Noten en bronnen
- Schenkeveld-van der Dussen, 2014. Receptie, tekst en muziek van Camphuysens Stichtelycke rymen. In: De zeventiende eeuw, Vol 30, No 2. http://www.de-zeventiende-eeuw.nl/index.php/dze/article/view/9934/10414
- Rudolf Rasch, 2013. Geschiedenis van de muziek in de Republiek der Zeven Verenigde Nederlanden 1572-1795, hoofdstuk 10: De theaters I: Amsterdam.
http://www.let.uu.nl/~Rudolf.Rasch/personal/Republiek/Republiek10-Theaters1.pdf
- Rudi A. Rasch, 1973. Some Notes on the Camphuysen Manuscript. Tijdschrift van de Vereniging voor Nederlandse Muziekgeschiedenis. Deel 23, No. 1, pp. 30-43. http://www.jstor.org/stable/938864
- Rudolf Rasch, 2013. Geschiedenis van de muziek in de Republiek der Zeven Verenigde Nederlanden 1572-1795, hoofdstuk 8: De kerken I: Reformatorische richtingen. http://www.let.uu.nl/~Rudolf.Rasch/personal/Republiek/Republiek08-Kerken1.pdf
- Alexander Silbiger, 2004. Keyboard Music Before 1700. Psychology Press, blz. 45 e.v.. In te zien op Google Books,
https://books.google.nl/books?id=6bJ4H1TJ7FYC. Doorzoek de tekst bijvoorbeeld op ‘double stroke’.

~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~
Bladmuziek en geluidsbestanden

Aanvulling oktober 2021: Oude koppelingen naar individuele bestanden op Google Drive werken niet meer. De meeste bestanden kun je nu vinden in de volgende verzamelmap (in grote lijn chronologisch gesorteerd): Google Drive: Lusthof der Muziek.

- Transcriptie in PDF (4 Mb)
- Transcriptie in Word-doc> (10 Mb)
- Transcriptie in musicXML (< 1 Mb)
- Transcriptie in MYR (< 1 Mb)
- Transcriptie in mp3 (41 Mb)

- Originele handschrift: [Handschrift Camphuysen], UB Utrecht Hs. 20 A 5 (was eerder signatuur: LBMUZ:Rar Mso 2). Scans van het originele handschrift zijn online beschikbaar:
http://objects.library.uu.nl/reader/resolver.php?obj=48200&type=6
of
http://aleph.library.uu.nl/F/?func=direct&doc_library=UBU01&doc_number=2311150
~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~

Zingend door het leven en andere informatieve boeken

Het deed de Vrolijke Plug destijds de schellen van de ogen vallen, het fantastische boek Zingend door het leven van Natascha Veldhorst uit 2009: al die mensen op Oud-Hollandse schilderijen met hun gek vertrokken bekken, jong en oud, in hun eentje of in een groep, uit het raam leunend of aan tafel hangend, in een herberg of buiten in de natuur... die mensen waren stuk voor stuk aan het zingen!

Dit boek is nu gratis te downloaden (legaal!) via de website van de Amsterdam University Press: Zingend door het leven: Het Nederlandse liedboek in de Gouden Eeuw.

En als u toch op die website bent, loont het de moeite nog wat verder rond te kijken. Zo vindt u er ook:

Bloemendal & Korsten (2012) Joost van den Vondel (1587-1679): Dutch Playwright in the Golden Age

Deutsch & Weber (2010) Weana Tanz (Wiener Tänze)

Grijp & Willaert (2008) De fiere nachtegaal: Het Nederlandse lied in de middeleeuwen

Roberts (2012) Sex and Drugs before Rock 'n' Roll: Youth Culture and Masculinity during Holland's Golden Age

Veldhorst (2004) De perfecte verleiding: Muzikale scènes op het Amsterdams toneel in de 17e eeuw

~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~

Hs. Für Maaghdalena Darrest (1716)

Het handschrift Für Maaghdalena Darrest, gedateerd 1716, bevindt zich in de collectie van de Koninklijke Bibliotheek in Den Haag (133 K 26). Van de naam van de eigenaresse doen nogal wat spellingsvarianten de ronde. De ‘gestandaardiseerde’ naam wordt doorgaans geschreven als Magdalena d'Arrest; andere spellingsvarianten van voor- en achternaam zijn Maaghdalona en Dakkest of Dakkert. Het manuscript werd in 1933 gekocht en ondergebracht in de collectie van de gedreven amateurmusicoloog Scheurleer. In 1936 werd het toegevoegd aan de handschriftencollectie van de KB.

Deftig gezelschap bij een klavier. Toegeschreven aan Balthasar Denner (werkzame periode 1696 – 1749, in de jaren dertig woonachtig in Amsterdam). RKD, nr. 204082.

Het voorgedrukte muziekpapier draagt het vignet van Paulus Matthysz te Amsterdam, met als onderschrift ‘in ’t Mufyc-boek, is alderley gelinieert Papier, Italiaenfe, en andere Mufyc te koop.’ De muziek is genoteerd voor een klavierinstrument.

De transcriptie werd verzorgd door Ad Kwakernaat. Scans van het origineel zijn niet online beschikbaar.

~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~
Achtergronden

Aanvulling oktober 2021: Onderstaande koppelingen naar individuele bestanden op Dropbox en Google Drive werken niet meer. De meeste bestanden kun je nu vinden in de volgende verzamelmap (in grote lijn chronologisch gesorteerd): Google Drive: Lusthof der Muziek.

- Transcriptie in PDF (14 Mb)
- Transcriptie in musicXML
- Transcriptie in mp3(27 Mb)
- Transcriptie in myr
- Transcriptie in abc

- Handschrift in de catalogus van de Koninklijke Bibliotheek in Den Haag
~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~

Nieuwe Hollandsche Schouwburg: fragmenten 7 & 8 (1765)

Een tijdje geleden dook er een kleine maar mysterieuze verzameling gedrukte 18e-eeuwse bladmuziek op, vermoedelijk fragmenten van De Nieuwe Hollandsche Schouwburg, een serie boekjes met speelmansmuziek die vanaf 1751 werd uitgegeven door Johannes Smit in Amsterdam. Alleen de eerste zes delen van deze reeks waren teruggevonden. Jos Koning van muziekgroep Twee Violen en een Bas schreef er een uitgebreid werk over en wijdde er cd's aan.

La Cuisse (ca. 1762) Le répertoire des bals: La Griel

Een nauwkeurige vergelijking met ander materiaal uit die tijd verschaft meer duidelijkheid. De gevonden partituren kunnen eigenlijk niet anders zijn dan latere deeltjes van de NHS. Een voorlopig overzicht van de bewijzen is te vinden in de digitale uitgave die we hebben gemaakt en waarvoor Ad Kwakernaat de transcriptie voor zijn rekenening nam. Een leuk detail is dat we aan de hand van het karakteristieke 'handschrift' zelfs de vermoedelijke graveur hebben weten te achterhalen van zowel de fragmenten als eerdere deeltjes van de NHS. Dit was Pieter Mol, een graveur die in de tweede helft van de 18e eeuw voor diverse Amsterdamse uitgevers muziek en landkaarten bewerkte. Een meer gedetailleerde bewijsvoering komt later aan bod; we bieden je nu alvast de gevonden deunen aan. Met dank aan Kautilya en Jac F. voor hun hulp bij het traceren van het materiaal.

~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~
Achtergronden

Aanvulling oktober 2021: Onderstaande koppelingen naar individuele bestanden op Dropbox en Google Drive werken niet meer. De meeste bestanden kun je nu vinden in de volgende verzamelmap (in grote lijn chronologisch gesorteerd): Google Drive: Lusthof der Muziek.

- Transcriptie in PDF (6 Mb)
- Transcriptie in musicXML
- Transcriptie in mp3(35 Mb)
- Transcriptie in myr
- Transcriptie in abc

- Website van Jos Koning.

- Eerste zes delen van De Nieuwe Hollandsche Schouwburg (transcripties etc.).

~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~

Hs. Musicq Boek 1740 - nogmaals

Het Musicq boek, begonnen den 8sten october anno 1740, een van de belangrijkste speelmanshandschriften uit de 18e eeuw, kwam in de Lusthof al eerder ter sprake. Inmiddels is een volledige transcriptie van dit handschrift op internet verschenen: een goede reden om het nog een keer in het zonnetje te zetten. De transcriptie werd gemaakt door Frederik Advocaat, die er ook zijn Master thesis over schreef.
~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~
- Transcriptie en thesis door Frederik Advokaat (2012)
~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~

Deel 7 & 8 van de Nieuwe Hollandsche Schouwburg boven water?

Bij voorkeur gaven achttiende-eeuwse Amsterdamse muziekuitgevers populaire muziek uit in serie, onder een terugkerende titel, ongetwijfeld in een poging voort te bouwen op eerder verworven naamsbekendheid. Met name drie aan de schouwburg geliëerde series verwierven zo bij amateurmuzikanten een bijzondere status. Geen van die series werd echter ongehavend overgeleverd: steeds heeft de tijd zijn tol geëist en gingen er deeltjes verloren. En zo af en toe wordt daar alsnog een stukje van teruggevonden.

Nog niet zo lang geleden was dat een deeltje van de Hollantsche Schouburg, en nu is er bladmuziek opgedoken die wel eens een ander hiaat zou kunnen opvullen. Omdat de titelbladen ontbreken, is de precieze aard van de vondst nog onzeker. Wel zijn er aanwijzingen dat het hier zou kunnen gaan om fragmenten van deel 7 en 8 van de Nieuwe Hollandsche Schouwburg. Zoals valt te lezen in de heruitgave van de eerste zes delen van de Nieuwe Hollandsche Schouwburg en in de studie die Jos Koning (Twee Violen en een Bas) daarbij gepubliceerde (zie elders op de Lusthof), zouden deze deeltjes dateren uit de periode 1761-1771.

Met deze vondst is een bijkomende interessante kwestie gemoeid: er bestaat een ongewoon omvangrijk handschrift, bekend onder de wat ongelukkig titel "Handschrift 758 Volksmelodieën", dat sterke overeenkomsten met de Nieuwe Hollandsche Schouwburg vertoont, met dat verschil dat het veel uitgebreider is dan de zes bekende deeltjes van die serie. Welk van beide er eerder was, en hoe (en of) het een uit het ander voortkwam, is vooralsnog een onopgeloste kwestie.

Nu is, onder andere, een serie melodieën halverwege het handschrift in volgorde en notatie vrijwel identiek aan de deeltjes 5 en 6 van de Nieuwe Hollandsche Schouwburg; de hogere nummers uit het handschrift worden in veel gevallen nergens anders teruggevonden. Zodoende ontstond het vermoeden dat deze hogere nummers wellicht repertoire zouden bevatten uit de latere, verloren gewaande deeltjes van de Nieuwe Hollandsche Schouwburg - een theorie die nu misschien gestaafd zal kunnen worden. En wellicht kan daarmee ook het verband tussen beide bronnen worden opgehelderd.

De eerste indrukken van de Plug zijn dat niets zo simpel is als verwacht, maar om over het een en ander uitsluitsel te kunnen geven is eerst nog meer speurwerk nodig. Wordt vervolgd!

~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~
Klik op het label 'schouwburg' hieronder voor verwante eerdere berichten.

Deel 11 van de Hollantsche Schouburgh (c. 1730) gevonden!

In de Lusthof der Muziek werd het terloops al gemeld: het verloren gewaande elfde deeltje van de Hollantsche Schouburgh is terecht. Tot verbazing van de Vrolijke Plug bleek het, na wat speurwerk, gewoon bij de Koninklijke Bibliotheek te liggen: het zat verscholen achter een reeks deeltjes van de Oude en Nieuwe Hollandsche Boerenliedjes en Contredansen en was daar al die tijd over het hoofd gezien!

Jan Josef Horemans: Musicerend gezelschap in een interieur (ca 1736). Het muziekboekje op het klavier (links) zou zomaar een deeltje uit een van de drie 'grote' Amsterdamse reeksen kunnen zijn!?
Afkomstig van de RKD

Het elfde deeltje, uitgegeven rond 1730, bevat 52 melodieën uit het repertoire van de Amsterdamse Schouwburg. Voor een deel zijn deze deunen in geen enkele andere bron te vinden. Het boekje is inmiddels door vrijwilligers getranscribeerd en aan de Nederlandse Liederenbank aangeboden; daar kun je de melodieën binnenkort vinden.

Dit deeltje bevat bovendien een register met ruim 200 liedtitels. Het is onduidelijk of dit het repertoire is uit de deeltjes 8 t/m 11, of 9 t/m 11; telling van het aantal liedtitels per deeltje geeft hierover geen uitsluitsel. De deeltjes 8 t/m 10 zijn nog niet gevonden, maar we weten zo dus wel (grotendeels) welk repertoire ze bevatten.

Hollantsche Schouburg, elfde deeltje
Afkomstig van de KB

~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~
Gegevens:

- Hollantsche Schouburgh (11e deel) bij de liederenbank, met titeloverzicht.

- Hollantsche Schouburgh (11e deel) bij de Koninklijke Bibliotheek

- Achtergronden: uitgave van Jos Koning, De Nieuwe Hollandsche Schouwburg 1751-1771.

- Heruitgave van de eerste zeven delen Hollantsche Schouburgh: Uitgeverij Drie Koningen

NIEUW!!
- Transcriptie in abc van het elfde deeltje.
Google Drive: Lusthof der Muziek
- Scans van HS deel 11
~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~

Hs. van Nicolaas Wimmel (1779)

De samensteller van dit handschrift, Nicolaas Wimmel, schreef het jaartal 1779 op de voorpagina. Het handschrift is geschreven voor viool of een ander melodie-instrument (zoals hobo of fluit) en bevat 46 stukken.

Het voorbedrukte muziekpapier komt van boekhandel A. Olofsen uit Amsterdam. Kwam Nicolaas Wimmel daar vandaan? Dat is niet onmogelijk: in de Amsterdamse doop- en begraafregisters komen minstens twee Nicolaas Wimmels voor, mogelijk oom en neef, die in aanmerking komen. De jongste van die twee werd in 1759 in de Nieuwe Kerk gedoopt en was dus ongeveer twintig in het jaar dat het handschrift werd begonnen.

Bladzijde uit het handschrift van Nicolaas Wimmel (origineel bij het NMI)


Het handschrift bevat een elftal marsen, al dan niet voorzien van een meer specifieke titel. Verder staan er melodieën in met namen als Leijsi Slip, De Mardelot, De Nieuwe Plug, De Schoonheijd van mijn Siels Vrindin, Conterdans, Fiere Pinksterblom, Gavotte van Hendel, Savoiarse Meyssie, De Smouse Mars, etc. Het repertoire is verwant aan grote 18e-eeuwse uitgaven als de Hollandse Boerenliedjes, de Hollantsche Schouburgh en de Nieuwe Hollandsche Schouwburg.

I.L. la Fargue van Nieuwland: Man met dwarsfluit aan het hof van Prins Willem V (1780)

Afkomstig van het Rijksbureau voor Kunsthistorische Documentatie

In het kader van een omvangrijk digitaliseringsproject, 'Speelmuziek' getiteld, publiceert het Meertens Instituut op internet (in de Nederlandse Liederenbank) talrijke oude muziekbronnen die voorheen nauwelijks toegankelijk waren. Zodoende zijn van het handschrift Wimmel transcripties te vinden in de liederenbank.
~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~
Gegevens

- Het handschrift van Nicolaas Wimmel bij de Nederlandse Liederenbank (Meertens Instituut), met titeloverzicht en transcripties van alle melodieën.

- Het handschrift van Nicolaas Wimmel (HsDHNMI 4 G 79) bij het Nederlands Muziek Instituut.

- Scan bij het NMI: Handschrift Nicolaas Wimmel (NMI-4G79)

- De achternaam Wimmel in het doopregister en begraafregister in de stadsarchieven van Amsterdam.
~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~

Hs. '758 volksmelodieën' (18e eeuw)

Nogal wat handschriften hebben in de loop van de tijd een titel meegekregen die de lading niet dekt; zo ook het 18e-eeuwse 'Handschrift 758 volksmelodieën of danswijzen'. In werkelijkheid gaat het om muziek die nauw verweven is met het repertoire van de Amsterdamse Schouwburg.

Twee violen en een bas spelen "De Brandblusser, d'Oude Sige", die in zowel NHS als 758-VM voorkomen.


'758 Volksmelodieën' is een heel bijzonder geval. De helft van het manuscript bestaat uit al dan niet letterlijke kopieën van melodieën die ook in de Nieuwe Hollandsche Schouwburgh (NHS) staan - op een paar na staat de hele NHS erin. Het interessantst zijn de ruim 350 melodieën in de trant van de NHS die echter niet in die uitgave te vinden zijn, waartussen diverse onbekende pareltjes. De overige 58 melodieën, aan het eind van het manuscript en in een andere hand geschreven, zijn grotendeels afkomstig uit de Franse Opera comique: klasiek, schouwburg-gerelateerd repertoire van kort voor en na de verwoestende schouwburgbrand in 1772.

Rond 1725, mogelijk geschilderd door Hendrik Jacob Hoet (1700-1749): Dansende mensen in een herberg, begeleid door een viool en een klepper (rechts).

Afbeelding afkomstig van de RKD.

Musicoloog en violist Jos Koning (van muziekgroep Twee violen en een bas) heeft de verwantschap tussen de NHS en 758-VM nauwgezet onderzocht; hij schrijft hierover in zijn boek De Nieuwe Hollandsche Schouwburg 1751-1771, het einde van een tijdperk in de Amsterdamse muziek. Dat ook de unica in het handschrift iets met de Amsterdamse schouwburg te maken hebben is wel duidelijk. Een toepasselijker titel zou dus het 'Handschrift 758 schouwburgmelodieën' zijn. Echter, het is nog onduidelijk hoe het handschrift precies is ontstaan en hoe het ten opzichte van de NHS gesitueerd moet worden; de Vrolijke Plug heeft hierover wel wilde ideeën, maar dit is niet het moment en de plek om die uit de doeken te doen.

Het handschrift maakte vroeger deel uit van de zogenaamde Toonkunstcollectie en bevindt zich nu in de Bijzonder Collectie van de Universiteit van Amsterdam (maar is daar nog niet in de catalogus ingevoerd).

~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~
Gegevens:
- In de Liederenbank vind je een titeloverzicht van de (meeste) melodieën in het handschrift 758 volksmelodieën.

- Het boek De Nieuwe Hollandsche Schouwburg 1751-1771: het einde van een tijdperk in de Amsterdamse muziek van Jos Koning.

NIEUW!!
- Transcriptie in abc Google Drive: Lusthof der Muziek.
~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~

J.P. Sweelinck (1562-1621): Variaties op volksmelodieën

Jan Pieterszoon Sweelinck (1562-1621) is een van de belangrijkste klassieke componisten uit de Nederlandse muziekgeschiedenis.
Hij schreef, zeer gebruikelijk in die tijd, nogal wat variaties, onder andere op volksmelodieën zoals 'Malle Symen', 'Engelse Fortuijn', 'Unter der Linden grüne' en 'Ick voer al over Rhijn'. Deze zijn alleen in handschriften bewaard gebleven, bijvoorbeeld in het Fitzwilliam Virginal Book.

Onderscheid tussen 'volksmuziek' en 'kunstmuziek' maakte men in Sweelincks tijd overigens nog niet; die scheiding - en dus ook het daaraan gekoppelde waardeoordeel - ontstond pas aan het eind van de 18e eeuw! (zie noot)

'Onder de Linde groene', een destijds zeer populaire melodie, werd ook door andere componisten bewerkt (zoals Nicolas Vallet en Jacob van Eyck); ook (en eerder) komt de melodie voor in The English Dancing Master (1651) van Playford en (later) in de Hollandse boerenliedjes en contredansen (nr. 841). Door de volkse afkomst en verschillende bewerkingen hebben muzikanten van divers pluimage zich aan dit repertoire gewaagd. Vergelijk deze drie prachtige versies van 'Unter der Linden grüne'- 'Onder een Linde groen'- 'All in a garden green':

'All in a garden green' (Sweelinck) door Dapper's Delight uit Amsterdam (blokfluit en concertina):

'Onder de Linde groene' (Nicolas Vallet) door Valéry Sauvage op luit 'Onder een Linde groen' (Sweelinck) door Ernst Stolz op virginaal en orgel: ~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~ - Noot: Matthew Gelbart (2007) The Invention of ‘Folk Music’ and ‘Art Music’: Emerging Categories from Ossian to Wagner. Cambridge University Press. - J.P. Sweelincks variaties op wereldlijke liederen zijn deels te vinden in het handschrift Fitzwilliam Virginal Book (waarin overigens niet 'Onder een Linde groen' - In modern notenschrift overgezet staan ze in deel 1 van de Complete werken, hier en anders hier als pdf te vinden (de pdf is zo groot dat het lastig bladeren is, maar gelukkig staat er een inhoud achterin). - Wikipedia is een van de vele plekken waar een biografie van Sweelinck te vinden is. - De wereldomroep biedt een aardige oude radiouitzending over Sweelinck aan. - Ook bij de Concertzender kun je online heel wat van Sweelinck beluisteren.
~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~

Handschrift van de gebroeders Balmer (1801)

Update aug 2020: Nieuwe link naar transcriptie in abc-notatie

Het handschrift van Carel Balmer (1791-1835) en Willem Balmer (1788-1871), 'violisten uit de tijd van Napoleon', bevat 48 melodieën. Er staan vooral eenstemmig genoteerde dansmelodieën in, zoals contredansen, cadrilles, menuetten, marsen en sleiffers. Het is een vrij kleine verzameling, maar ze bevat wel een aantal stukken die in geen enkele andere verzameling voorkomen.

Scans van het origineel zijn niet op internet beschikbaar; wel zijn er maar liefst twee moderne uitgaven, een bij MW-kwadraat en een bij de SVN. De uitgave van de SVN (een van vier door de SVN uitgegeven handschriften) bevat een inleiding met een beschrijving van het manuscript, de auteurs, de muzieksituatie van rond 1800, speeladviezen, en scans van een aantal bladzijden uit het originele handschrift. (De uitgave van MW-kwadraat heeft de Vrolijke Plug niet onder ogen gehad; een pré bij die uitgave zal voor sommigen zijn dat er een digitale facsimile van het complete manuscript bij zit.) In beide uitgaven heeft de muziek een zorgvuldige redactie ondergaan, want het origineel is niet bepaald foutloos. Het handschrift zelf bevindt naar verluidt zich sinds kort in collectie van de Universiteit van Amsterdam.

En hiermee hebben de vier momenteel bekendste handschriften binnen de folkwereld - Hanekuijk, Kiers, Visser en Balmer, alle uitgegeven door de SVN - hun welverdiende plekje in de Lusthof gekregen en opent de Vrolijke Plug de jacht op beter verscholen materiaal.

~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~
Gegevens:

Aanvulling oktober 2021: Onderstaande koppelingen naar individuele bestanden op Dropbox en Google Drive werken niet meer. De meeste bestanden kun je nu vinden in de volgende verzamelmap (in grote lijn chronologisch gesorteerd): Google Drive: Lusthof der Muziek.

- Handschrift van de gebroeders Balmer (1801).
- Met moderne muzieknotatie, 48 melodieën.
- NMI: titelgegevens
- Liederenbank: titelgegevens, index van liedtitels
- Origineel: Openbare Bibliotheek Amsterdam (OBA). Welingelichte bronnen melden dat het handschrift van Balmer zich inmiddels in de bibliotheek van de Universiteit van Amsterdam (UvA/UBA) bevindt. Het staat nog niet in de catalogus maar is wel op afspraak in te zien bij de afdeling Bijzondere Collecties.
- Melodienotatie in een computertaal: enkele melodieen in pdf bij 'De Manuscripten'.
- Melodienotatie in een computertaal: Baviaen van Schurhoff (aantal melodieën, in Myriad).
- Papieren uitgave: Muziekboek van Carel en Willem Balmer, violisten uit de tijd van Napoleon, 1801, Jos Koning (red. en aant.), Stichting Volksmuziek Nederland (2006) (modern notenschrift/bewerking) ISBN: 90-74434-05-3 (De informatieve inleiding bij een heruitgave biedt vaak een belangrijke meerwaarde!)
- Papieren uitgave: Balmer: een muziekmanuscript, Jac Fuchs en Magda Wensing (ed.). Inclusief een cd met pdf van het originele handschrift. Uitgeverij MW2 Doorwerth, 2006. (De informatieve inleiding bij een heruitgave biedt vaak een belangrijke meerwaarde!)
- Achtergronden: Folkforum
- Achtergronden: De Manuscripten
- Geluidsopnamen: cd De Manuscripten; Twee violen en een bas, cd Twee eeuwen Hollandse Dansmuziek, Syncoop CD 198.

NIEUW aug 2020:
- Complete transcriptie in abc bij archive.org.
- Transcriptie in musicXML.

~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~

De Nieuwe Hollandsche Schouwburg (1751-1761)

Hebben we het over 18e-eeuwse speelmansmuziek, dan is er een derde serie die niet mag ontbreken: De Nieuwe Hollandsche Schouwburg, die in 9 delen verscheen tussen 1751 en 1771 (alleen de deeltjes 1-6 (1751-1761) zijn teruggevonden). De publicatie van De Nieuwe Hollandsche Schouwburg sluit in de tijd vrijwel naadloos aan op de uitgaven van de Hollandsche Boerenliedjes en de Hollantsche Schouwburgh. Ook in deze serie weer repertoire dat zowel in de Amsterdamse schouwburg als in de kroegen van de stad gespeeld werd. De stijl is daarbij wel verder verschoven van (deels) volks in de richting van kunstmuziek.

Bladzijde uit De Nieuwe Hollandsche Schouwburg



De Nieuwe Hollandsche Schouwburg was tijdenlang vrijwel ontoegankelijk, maar door een facsimile heruitgave uit 2009 komt het repertoire nu steeds meer in de belangstelling. Jos Koning, die er in 2009 een uitgebreide achtergrondstudie over uitbracht, speelt de muziek in dansante stijl, in de klassieke bezetting van Twee Violen en een Bas.

Twee Violen en eeen Bas speelt De Vriese boer-De tip:
(Met toestemming van Twee Violen en een Bas)

Sfeerbeeld: ets door P. Tanjé naar C. Troost De bruiloft van Kloris en Roosje (1734)

~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~
Gegevens

Aanvulling oktober 2021: Onderstaande koppelingen naar individuele bestanden op Dropbox en Google Drive werken niet meer. De meeste bestanden kun je nu vinden in de volgende verzamelmap (in grote lijn chronologisch gesorteerd): Google Drive: Lusthof der Muziek.

- De Nieuwe Hollandsche Schouwburg, zynde een verzameling van verscheyden vrolyke en serieuse danssen, nevens enige van de nieuwste zang airen. Johannes Smit (uitgever), Amsterdam 1751-1761(-1771).
- Eenstemmige melodieën, 348 stuks.
- Picarta: verschillende deeltjes; deel 1
- Scan bij het NMI: De Nieuwe Hollandsche Schouwburg (deel 1 t/m 5)
- Origineel bij de Universiteit van Amsterdam (UvA) (deel 1 t/m 6)
- Nederlandse Liederenbank
- Diverse youtube-filmpjes van muziekgroep Twee Violen en een bas
- Heruitgave: Facsimile heruitgave 2009: Uitgeverij Drie Koningen (deel 1t/m 6)
- Achtergrond: Jos Koning (2009) De Nieuwe Hollandsche Schouwburg 1751-1771, Het einde van een tijdperk in de Amsterdamse muziek. Eigen beheer.
- Opnamen: Twee Violen en een Bas: cd De Graaf van Buuren.

NIEUW!!
- Transcriptie NHS deel 1 t/5 in musicXML.
- Transcriptie NHS deel 6 in abc.
Met hartelijke dank aan Michel, Ties en Johan ... !

- Fragmenten van deel 7 en 8 van de Nieuwe Hollandsche Schouwburg. (transcriptie etc.)

~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~

Hollantse boeren lieties en contredansen (1701-1714)

Madlot speelt 'Annetie was achtien jaren' en 'Het Musikantje' uit de HBC:

(Met toestemming van Madlot)

De belangrijkste bundeling van speelmansmuziek uit de 18e eeuw is zonder twijfel de serie Oude en Nieuwe Hollantse Boeren lietjes en Contredansen. De serie werd tussen 1701 en 1714 in Amsterdam gepubliceerd door Estienne Roger. De ONHBC is gevuld met eenstemmige instrumentale stukjes, waaronder uiteraard veel dansmuziek, maar ook melodieën van liedjes. Dat onderscheid is overigens kunstmatig omdat talloze liederen op danswijzen werden gezongen. Er wordt in de folkwereld veel gebruik van gemaakt, niet in het minst omdat ze dankzij de inspanningen van Simon Plantinga allemaal werden overgezet in abc, een zeer compacte muzieknotatie die je met de computer in notenschrift kunt vertalen maar die je ook als mens eenvoudig kunt lezen. In bijvoorbeeld Ierland is abc dé standaard voor het uitwisselen van folkmuziek via internet.
Hollandse Boerenliedjes en Contredansen vormt een verzameling van in totaal zo’n duizend melodieën. Le Cène, eerst collega en toen opvolger van Roger, moet later nog twee deeltjes hebben uitgegeven, maar die zijn nooit teruggevonden.

Bladzijde uit de HBC (Mortier, A'dam 1709):


Vanaf 1709 had Roger een belangrijke concurrent in Pieter Mortier. Die laatste verzorgde namenlijk goedkope uitgaven van hetzelfde repertoire, waaronder aangevulde en verbeterde deeltjes van de ‘Boerenlieties’ (deel 1-5).

Pieter Mortier (werkzaam 1727-1754)


Toen Mortier in 1711 overleed werd zijn fonds opgekocht door Roger, die vanaf dat moment dus zowel zijn eigen als Mortiers versie van de bundels uitgaf. De twee deeltjes 5 van Roger en Mortier komen niet overeen: deel 5 bij Mortier is deel 14 bij Roger. Al met al zorgt dit voor enige verwarring, die nog iets groter wordt doordat uitgeverij Knuf (in de jaren ’70) bij de derde editie van de facsimile heruitgave besloot om de eerder wel toegevoegde deeltjes van Mortier toch maar achterwege te laten.

Folkcorn repeteert ‘Het loose bakkertje’:

(Met toestemming van Folkcorn)

De HBC – en veel andere uitgaven met hitrepertoire uit die tijd – zijn feitelijk ‘fakebooks’ zoals die tegenwoordig in de popmuziek gebruikelijk zijn: de melodielijn wordt aangegeven, de muzikant wordt geacht de rest er zelf bij te improviseren. Nadere achtergronden zijn te vinden bij Jos Koning (2009) De Nieuwe Hollandsche Schouwburg.

Sfeerbeeld: Cornelis Dusart Bedelaars met draailier en fluit (1704)

~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~
Gegevens

Aanvulling oktober 2021: Onderstaande koppelingen naar individuele bestanden op Dropbox en Google Drive werken niet meer. De meeste bestanden kun je nu vinden in de volgende verzamelmap (in grote lijn chronologisch gesorteerd): Google Drive: Lusthof der Muziek.

- Roger: Oude en nieuwe Hollantse boeren lieties en contredansen.
Amsterdam, Estienne Roger (uitgever).
- Mortier: Oude en nieuwe Hollantse Boeren Lietjes en Contredansen Op Nieuws geheel verbetert en Doorgaans vermeerdert. Voor de Hand-Viool. De Fluydt. En Haubois. Amsterdam, Pieter Mortier (uitgever).
- Eenstemmige muzieknotatie, ongeveer 1000 melodieën.
- Originelen (Roger) o.a. bij de Universiteit van Amsterdam (UvA).
- Originelen (Mortier): zie Picarta.
- Picarta: Roger (titelgegevens); Mortier (KB, NMI)(titelgegevens, voorbeeldscans)
- Liederenbank (titelgegevens, index van liedtitels, abc): Roger; Mortier
- Complete HBC in abc.
- Bladmuziek (deels): Tangosite, De Baviaen van Schurhoff
- Papieren heruitgave (facsimile): Knuf 1972. Alleen bij antiquariaten. (De informatieve inleiding bij dergelijke heruitgaven biedt vaak een niet te onderschatten meerwaarde.)
- Achtergrond: Jos Koning (2009) De Nieuwe Hollandsche Schouwburg
- Groepen (o.a.): Folkcorn, Madlot, Twee violen en een bas.

NIEUW!
- Transcriptie van de melodieën van Mortier die geen deel uitmaken van de 'standaardverzameling' van Roger in abc.

NOG NIEUWER!!
- Scans van de originele boekjes van Roger & Le Cène en van Mortier.
De scans zijn niet helemaal compleet: van Roger & Le Cène is deel 1-8 aanwezig maar deel 9-14 (nog?) niet, van Mortier is deel 1-5 voorhanden. De kwaliteit is wisselend, maar voldoende om de digitale transcripties op juistheid te controleren. Bij het downloaden wordt enige zelfredzaamheid gevraagd want de links op de site van de KB zijn een beetje een rommeltje (doublures en geen duidelijke serienummers). Enkele aanwijzingen: De deeltjes 1-4 van Mortier staan samen in één bestand en op de titelpagina van deel 5 van Mortier staat gedrukt dat het om deel VI zou gaan.
En de link: scans van de originelen van de ONHBC bij de KB.
~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~

Plugge dansen: De Hollantsche Schouburgh (1714-1721)

Een van de belangrijkste muziekbundels met speelmansmuziek uit de 18e eeuw is een serie getiteld de Hollantsche Schouburgh, of liever gezegd: Hollantsche Schouburgh en plugge dansen vermengelt met sangh airen, seer bequaem om op alle instrumenten gespeelt te kunnen werden. Opgeset door Servaas de Konink. Het is een verzameling van 442 melodieën, oorspronkelijk in verschillende deeltjes uitgegeven door Estienne Roger in Amsterdam, tussen 1714 en 1721. Deel 11 werd recentelijk teruggevonden, drie late deeltjes zijn zoek. In de Hollantsche Schouburgh staat veel origineel materiaal, onder andere veel dansen als allemandes, bourrees, chaconnes, courantes, gavottes, gigues en sarabandes. De muziek werd opgevoerd in de Amsterdamse Schouwburg - niet zo'n hoogstaande cultuurtempel als tegenwoordig - en in de speelhuizen (annex bordelen) van de stad.

Uit de Hollantsche Schouburgh:


En dan: wat hebben die 'plugge-dansen' te betekenen? Oude woordenboeken zijn op dit punt weinig lovend:

Plug: een niets beduidende karel, een lichtmis.
Plug: b. An incompetent or undistinguished person. Also, a man, a fellow. (slang).

Kortom, 'plug' is een scheldnaam voor arme lieden. Dat het woord in de titel van een gerenomeerde muziekserie voorkomt (net als de vaak gebruikte aanduiding 'boeren') zegt iets over de fascinatie van de gegoede burgerij uit die tijd met het 'gewone volk'.

Het woord is waarschijnlijk bedoeld om onderscheid te maken met de deftige buitenlandse (vooral Franse) muziek die erg populair was; er zal een zekere ongedwongen uitbundigheid mee zijn bedoeld.

Twee Violen en een Bas:

(met toestemming van Twee Violen en een Bas)

Wil je meer weten over de Hollantsche Schouburgh, pluggen en andere muziekseries uit de achttiende eeuw, dan doe je er goed aan de achtergrondstudie De Nieuwe Hollandsche Schouwburg 1751-1771, het einde van een tijdperk in de Amsterdamse muziek van Jos Koning te bemachtigen (eigen beheer, 2009).

Sfeerbeeld: Pieter Angellis Vrolijk gezelschap voor een herberg met een paar, dansend op de muziek van een draailierspeler (1725)

~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~
GEGEVENS:
- Servaas de Konink (1714 en 1730) Hollantsche Schouburgh, Amsterdam, uitgever Estienne Roger. Zeven deeltjes bewaard gebleven (van de mogelijk elf).
- Met muzieknotatie: 442 eenstemmige melodieën.
- Originelen bij de Universiteit van Amsterdam (UvA).
- Picarta (titelgegevens, voorbeeldscans)
- Liederenbank (titelgegevens, index van liedtitels, muzieknotaties)
- Papieren heruitgave: Facsimile heruitgave bij uitgeverij Drie Koningen.
- Achtergronden: Jos Koning (2009) De Nieuwe Hollandsche Schouwburg
- Biografie van Servaes de Konink.
- Luistervoorbeelden: Twee Violen en een Bas.
- En nogmaals Twee Violen en een Bas: 'de vrolijke plug' (uit de Nieuwe Hollandsche Schouwburg overigens).

NIEUW!!
De meeste bestanden op Google Drive zijn weer toegankelijk, niet via de koppelingen onder de individuele berichten, maar rechtstreeks via deze koppeling: Google Drive: Lusthof der Muziek.
- Transcriptie in abc - met hartelijke dank aan GJK!

NIEUW: originele scans per deeltje:
(Zie hier voor enkele belangrijke tips over het gebruik van het Speelmuziek-portaal.)
- HS deel 1
- HS deel 2
- HS deel 3
- HS deel 4
- HS deel 5
- HS deel 6
- HS deel 7
- HS deel 11

~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~

De Friesche Lusthof van Jan Starter (1621)

Update: augustus 2020
Internet is voortdurend aan verandering onderhevig en de Lusthof der Muziek vormt daarop geen uitzondering. In de loop der jaren is een flink aantal linkjes naar bladmuziekbronnen, geluidsfragmenten en afbeeldingen verloren gegaan. De Vrolijke Plug gaat een poging doen de essentiële informatie - de muziekbronnen - weer toegankelijk te maken. Om de hoeveelheid werk binnen de perken te houden en de site toekomstbestendig te maken, zal de site in dat proces versoberen en worden alle minder belangrijke dode linkjes verwijderd.

In de zeventiende eeuwse uitgeverswereld was 'Lusthof' een tijdlang hét buzz-woord. Liefst onderstreepte men de romantische sfeer met cupido's en zwanen. Een lusthof was een soort speeltuin waar de liefhebber allerlei van zijn gading kon vinden: precies wat we voorhebben met deze site.

Een van de beroemdste voorbeelden is de Friesche Lust-Hof, Beplant met verscheyden stichtelijcke Minne-Liedekens, Gedichten, ende Boertighe Kluchten van de dichter Jan Jansz Starter, een luxe uitgevoerd liedboek met 72 liederen en muzieknotaties dat in 1621 in Amsterdam verscheen en talloze keren werd herdrukt.

Meer achtergronden over Starter en de Friesche Lusthof vind je hier. Bij de Nederlandse Liederenbank vind je een titeloverzicht. Hier vind je een PDF van de originele uitgave uit 1627 en 1634 (in mensuraalnotatie, i.e. een oud, maatstreeploos, notenbeeld) en hier en hier vind je een PDF van een uitgave uit 1864 in modern notenschrift. In picarta kun je lezen waar zich originelen bevinden.

Zoals je in het titeloverzicht op de Liederenbank kunt zien, maakte Starter gretig gebruik van Engelse melodieën - daar kwam hij oorsponkelijk dan ook vandaan.


~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~