Bolhuis III: Recueil de plusieurs pieces de musique (1739-1773)

Juni 2013: nieuwe transcripties beschikbaar!

Van de regentenfamilie Van Bolhuis uit Groningen zijn drie handschriften bekend. Het Recueil de plusieurs pieces de musique (hier in de LdM 'Van Bolhuis-III' genoemd) werd geschreven door Michel de Bolhuis en Jean de Bolhuis (sjiek op z'n Frans dus) en bevindt zich in de Groninger Archieven. De andere twee handschriften bevinden zich in de collectie-Vlam, die in het bezit is van het Nederlands Muziek Instituut. In de huidige tijd zijn ze nog nauwelijks gebruikt om uit te spelen.

Hs. Van Bolhuis-3, blz. 3


Michiel van Bolhuis was taalman (voorzitter) der Gezworene Gemeente Groningen (kiescollege) en ook redger (plattelandsrechter) te Warffum en mede-eigenaar van Rottumeroog.

Een tijdimpressie: Cornelis Troost, De Liereman (1745)
~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~
Gegevens:

Aanvulling oktober 2021: Onderstaande koppelingen naar individuele bestanden op Dropbox en Google Drive werken niet meer. De meeste bestanden kun je nu vinden in de volgende verzamelmap (in grote lijn chronologisch gesorteerd): Google Drive: Lusthof der Muziek.

- Korte titel: Michel de Bolhuis (1739) Recueil de plusieurs pieces de musique consistans en marches, menuets, gigues, contredances, bourees, gavottes, airs &c (handschrift).
- Volledige titel: Recueil de plusieurs pieces de musique consistans en marches, menuets, gigues, contredances, bourees, gavottes, airs &c. choisies par Michel de Bolhuis 1739 / Cette collection avec une grande partie des plusieurs pieces de musique augmentée par Jean de Bolhuis fil de Michel de Bolhuis, 1773.
- Met muzieknotatie (moderne notatie), 420 melodieën (ong. 100 marsen, 200 menuetten, 21 gigues, etc.)
- Titelgegevens: Picarta

- Scans: Groninger Archief, in Djvu (om Djvu te bekijken heb je een programma als het gratis Windjview nodig.
- Transcriptie in PDF. (67 Mb)
- Transcriptie in musicXML.
- Transcriptie in mp3 - deel I. (135 Mb)
- Transcriptie in mp3 - deel II. (100 Mb)
- Transcriptie in mp3 - deel III. (93 Mb)
- Transcriptie in myr.
- Transcriptie in abc.

- Achtergronden: (Spinnen in het web: Groningse regenten, vanaf blz. 208)
- Achtergronden: Archieven.nl
- Geluidsopname: Törf: Schoon van de wind (1 nummer)
~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~

Nederlandtsche Gedenck-clanck (1626)

Door Adriaen Valerius

Een klassieker uit de Nederlandse liedgeschiedenis is Valerius' Gedenck-clanck (1626), een boek dat de geschiedenis van de Tachtigjarige Oorlog (1568-1648) vertelt. De bundel bevat het verhaal van de opstand, drie door Valerius bewerkte geuzenliederen, en zelf gedichte liederen op bestaande maar soms door Valerius aangepaste melodieën, compleet met muzieknotaties en gevolgd door tabulatuur voor luit en citer.

Titelblad van de Nederlandtsche gedenck-clanck (1626)


Het bekendst is een geuzenlied dat teruggaat tot het begin van de opstand: het is het Wilhelmus, in een versie die de basis voor ons huidige volkslied zou vormen.

In Valerius' eigen tijd werd het boek nauwelijks gewaardeerd: de enorme belangstelling stamt van het midden van de negentiende eeuw. Sommige van de liederen, zoals Merck toch hoe sterck, zijn ook nu nog bekend.

The Shepherds zingen Merck toch hoe sterck (LP 'Komt vrienden in den ronde, ong. 1960)

Sfeerbeeld: Hendrick Ter Brugghen Duet met luit (1628)
~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~
Gegevens:
- Adrianus Valerius (1626) Neder-landtsche gedenck-clanck, Veere: erfgenamen van de auteur, 1626 [gedrukt te Haarlem] (Vele heruitgaven).
- Volledige titel: Neder-landtsche gedenck-clanck, Kortelick openbarende de voornaemste geschiedenissen van de seventhien Nederlandsche Provintien, Verciert met verscheydene aerdige figuerlicke platen ende stichtelijcke rimen ende liedekens, ... De Liedekens (meest alle nieu zijnde) gestelt op Musyck-noten, ende elck op een verscheyden vois, beneffens de tablatuer van de luyt en de cyther. 295 pp.
- Met muzieknotatie (mensuraalnotatie, met maatstrepen), 79 liederen met melodie en tablatuur voor luit en citer (deze zettingen dienen niet als begeleiding te worden opgevat, aldus de musicoloog R. Rasch). In sommige facsimile heruitgaven ontbreekt de tablatuur; andere heruitgaven bevatten modern notenschrift.
- Picarta: titelgegevens, scan van het titelblad.
- Liederenbank: titelgegevens, index van liedtitels, muzieknotaties, geen tablatuur
- DBNL: titelgegevens, index van liedtitels, muzieknotaties, toelichting, geen tablatuur
- Melodieën in midi.
- Achtergronden door Rudolf Rasch
- Achtergrond: Gedenck-clanck.
- Over de uitvoeringspraktijk, door de musicoloog Louis Grijp.
- Biografie van de auteur: Wikipedia.
- De klassieke componist Cornelis Dopper (die een grote interesse in volksmuziek had) verwerkte een aantal melodieën uit Valerius' Gedenck-Clanck in zijn Zevende Symphonie.
~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~